Папата Лав XIV и неговиот уникатен моден израз

Папата Лав XIV дефинитивно не е како неговите претходници. Тој е првиот американски папа, со потекло од Чикаго, кој отворено ја покажува својата љубов кон спортските тимови од неговиот роден град. Тој е и првиот понтифик кој дели ист бренд на обувки со спортските легенди како Мајкл Џордан, Серена Вилијамс и Кристијано Роналдо.

Иако фотографиите многумина ги потсетија на оние лажните слики на папата Франциск во пуфкаста јакна генерирани од вештачка интелигенција, овојпат „уличниот стил“ на папата е сосема реален. На серија фотографии кои го преплавија интернетот, папата Лав навистина носи патики Nike во комбинација со неговите традиционални црковни одежди.

Кој модел го носи папата?

Во трејлерот за новиот документарен филм објавен на официјалниот сајт Vatican News, папата се појавува во спортски обувки, што веднаш предизвика интерес кај колекционерите. По детална анализа, експертите идентификуваа дека не станува збор за популарните Air Force 1 или SB Force, туку за моделот Nike Franchise Low Plus.

Станува збор за модел кој првично се продавал во 70-тите и 80-тите години, а бил накратко реиздаден во 2008 година. Според пишувањата на Vanity Fair, веднаш по појавувањето на папата во овие патики, нивната цена на сајтовите за препродажба драстично скокнала. На платформите како eBay, цената на еден пар достигнала до 490 долари, иако со попуст може да се најдат за околу 259 долари.

Реакции на социјалните мрежи

Изборот на обувки предизвика бран позитивни реакции, особено кај помладите генерации на социјалната мрежа Х. Дел од коментарите беа:

• „Кој вели дека Папата не може да биде кул?“
• „Паоло Сорентино никогаш не би можел да замисли нешто вакво.“
• „Човек може да го напушти Чикаго, но Чикаго никогаш не го напушта човекот.“

Документарниот филм „Leone a Roma“

Фотографиите се дел од новиот документарен филм на Vatican Media насловен како „Leone a Roma“. Филмот го следи животот на Роберт Френсис Превост (како што е световното име на папата) и неговите две децении поминати во Рим пред да стане папа Лав XIV.

Филмот, снимен по повод првата годишнина од неговиот понтификат, содржи сведоштва, фотографии и лични спомени на неговите пријатели, свештеници и семејството кои го придружувале низ различните фази од неговиот живот.

Пазарни трендови и движења на индексите

Акциите во Њујорк достигнаа нови рекордни нивоа, предводени од силниот раст на технолошкиот сектор. И покрај геополитичките тензии, пазарниот оптимизам се одржа благодарение на довербата на инвеститорите во корпоративниот развој.

• Nasdaq: Технолошкиот индекс забележа скок од 1,5% во текот на неделата, придвижен главно од компаниите во секторот за производство на чипови.
• S&P 500: Овој индекс ја заврши неделата со пораст од 0,6%.
• Закрепнување: Од крајот на март, Nasdaq се зајакна за речиси 20%, враќајќи го статусот на главен двигател на поширокиот пазар.

Геополитички влијанија и енергетски пазар

Додека берзата бележи раст, состојбата на Блискиот Исток останува неизвесна. Дипломатските преговори меѓу Иран и САД се во застој, што директно влијае врз енергетските пазари.

Поради блокадата на Ормутскиот теснец, цените на нафтата нагло пораснаа:

• WTI (американска сурова нафта): Скок од 13% достигнвајќи околу 94 долари за барел.
• Брент нафта: Пораст од 17% со цена која достигна 105 долари за барел.

Вештачката интелигенција како двигател на економијата

Инвеститорите повторно го насочија вниманието кон вештачката интелигенција (ВИ), поттикнати од новите корпоративни извештаи. По периодот на скептицизам околу големите капитални инвестиции, пазарот сега добива силни сигнали дека секторот ќе донесе значителен раст на приходите и добивката.

Деловните перспективи за технолошкиот сектор се оценуваат како стабилни. Очекуваниот коефициент на цена во однос на добивката (PE) за следните 12 месеци во ИТ секторот изнесува околу 22x, што е многу поумерено во споредба со минатогодишниот врв од 31,8x. Оваа недела се очекуваат извештаите на најголемите технолошки гиганти, кои дополнително ќе го тестираат правецот на пазарот.

Успехот на култниот скопски бренд

Сендвичи, тостови, помфрит и препознатлив мајонез – ова е рецептот кој на скопската сендвичара „Седмица“ ѝ донесе промет од 5,3 милиони евра минатата година. Брендот кој постои од 1987 година, денес со само три локации за брза храна и еден ресторан, успева да испорача илјадници нарачки и да бележи постојан раст, пишува Pari.com.mk

• Раст на прометот: Реализираниот промет е за 8,12% повисок во споредба со претходната година (4,9 милиони евра).
• Ефикасност во продажбата: Дури 99,27% од вкупниот промет доаѓа директно од продажба на готови производи.
• Профитабилност: Нето приходот пред оданочување изнесува речиси 1,2 милиони евра, што претставува раст на профитабилноста од 12,1%.
• Бруто-маржа: Компанијата работи со висока бруто-профитна маржа од 22,6%.

Иако приходите растат, трошоците исто така се во нагорна линија, но со поумерено темпо (раст од 7% на годишно ниво). Најголемиот дел од расходите (над 61%) се наменети за набавка на суровини. Од компанијата потенцираат дека висок приоритет се дава на квалитетот, користејќи исклучиво првокласно јунешко месо за нивните плескавици.

Тимот кој стои зад оваа ефикасна услуга се состои од 91 вработен, кои успеваат да се справат со големиот метеж и долгите редици карактеристични за нивните објекти.

Иако пазарот се менува, цените во „Седмица“ остануваат релативно стабилни и добро познати за граѓаните:

• Сендвич со плескавица: 210 денари
• Хамбургер: 250 денари
• Пилешки сендвичи: до 290 денари
• Најскап производ (популарниот „Биг Мек“ варијанта): 360 денари

Интересно е што во ера на дигитална трансформација и апликации за достава, „Седмица“ останува доследна на својот класичен пристап. Нивниот деловен модел се заснова на директна услуга во локалот, формула која функционира веќе четири децении под мотото: „Нашата цел е никогаш да не ве разочараме“.

Извор: Pari.com.mk

Просечната цена на електричната енергија на унгарската берза HUPX за 17 април изнесува 99,37 евра за мегават-час, додека на македонската МЕМО е регистрирана пониска цена од 91,04 евра за мегават-час.

Според податоците, дневната цена на струјата во периодот од 9 до 15 часот, позната како solar peak, на HUPX достигнала 49,15 евра за мегават-час, додека на МЕМО изнесувала 31,26 евра.

Индексот Storage MAX, кој ја покажува разликата меѓу цените во периодот од 12 до 14 часот и вечерниот пик од 18 до 20 часот, достигнал 124,82 евра за мегават-час.

Кај природниот гас, цената на унгарската берза CEEGEX изнесува 44,30 евра, додека според индексот на холандската TTF Dutch е 42,51 евра.

Енергетските експерти оценуваат дека ваквите податоци им овозможуваат на компаниите попрецизно планирање на трошоците за електрична енергија и носење навремени деловни одлуки во услови на променливи берзански цени.

Економијата на Европската Унија може да се доближи до рецесија, со инфлација од речиси 5 проценти во случај на поцрно сценарио, се наведува во извештајот на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) за светските економски изгледи. Ова сценарио предвидува долготраен шок во снабдувањето, дополнително влошен од заострувањето на финансиските услови.

Според прогнозите објавени за време на пролетните состаноци на ММФ и Светската банка во Вашингтон, се очекува забавување на економскиот раст на 1,1 отсто во еврозоната и 1,3 отсто во ЕУ за 2026 година. Овие податоци се темелат на веќе забележаните слаби приватни инвестиции и намалената потрошувачка.

Препораки за фискална стабилност

ММФ апелира одговорот на Европа на енергетските шокови да се заснова на два клучни принципа:

• Спроведување стабилна макроекономска политика подготвена за чести и непредвидливи шокови.
• Градење на отпорност без непотребно трошење на фискалните ресурси и без попречување на пазарните механизми.

Фондот предупредува дека земјите со висока задолженост не смеат да си дозволат зголемување на дефицитите. Сите мерки за поддршка поврзани со енергетиката треба да бидат целосно компензирани за да не се оптоварат дополнително јавните финансии во тешки пазарни услови.

Целна поддршка наместо широки мерки

ММФ повикува помошта за граѓаните и бизнисите да биде прецизно таргетирана и временски ограничена. Причината за ова не е само фискална штедливост, туку и зачувување на „ценовниот сигнал“ – пазарниот механизам кој ги поттикнува потрошувачите да ја намалат потрошувачката и да инвестираат во енергетска ефикасност и алтернативни извори.

Како позитивен пример е посочен пристапот на Германија, која го ублажува шокот без целосно да ги елиминира пазарните ценовни сигнали.

Долгорочни структурни реформи

Еден од најголемите предизвици за ЕУ останува високата цена на енергијата за индустријата, која е приближно двојно повисока од нивоата пред 2022 година и значително над цените во САД. Решението, според ММФ, лежи во:

• Целосно завршување на единствениот енергетски пазар.
• Забрзување на прекуграничното поврзување на електроенергетските мрежи.
• Понатамошно инвестирање во нискојаглеродни извори (кои веќе произведуваат над 50% од струјата во ЕУ).

Анализата заклучува дека доколку Европа успее да ги интегрира пазарите на труд и производи до нивото на САД, продуктивноста би можела да се зголеми за 20 проценти, мобилизирајќи до 800 милијарди евра дополнителни приватни инвестиции во рок од десет години.

Берзата неодамна достигна ново рекордно високо ниво, иако само еден месец претходно се наоѓаше во остар пад и меѓу луѓето владееше паника. Во вакви кризни ситуации, инвеститорите често забораваат дека берзата не мора да се однесува логично според нивните очекувања и дека секоја криза е всушност шанса капиталот да се префрли кај паметните инвеститори.

Според анализите, на почетокот од секој пад преовладуваат емоциите, стравот и паниката, што води кон излегување од позициите. Меѓутоа, штом пазарот ќе го допре дното, постепено започнува да се враќа. Историските примери, како кризата со коронавирусот и минатогодишните тарифи, покажуваат дека пазарот вообичаено се враќа во нормала за околу пет до шест месеци.

Инвестирање за време на „екстремен страв“

Експертите нагласуваат дека моментот кога индексот на страв и алчност покажува „екстремен страв“ е најидеалното време за купување акции. При голема паника, природно е луѓето да се исплашат и да продаваат со цел да го заштитат својот капитал, мислејќи дека светот ќе пропадне. Од друга страна, храбрите инвеститори ја користат оваа ситуација за масовно купување. Во некои случаи, инвестирањето на сите заштеди во вакви моменти резултирало со удвојување на средствата за многу краток период.

Технолошките гиганти и вештачката интелигенција

Дел од јавноста понекогаш е скептична околу новите трендови, како на пример инвестирањето во вештачка интелигенција (ВИ), сметајќи дека станува збор за таканаречен „меур“. Сепак, најголемите светски финансиски експерти и гиганти не го делат ова мислење. Компаниите се спремни и имаат одвоено дури 600 милијарди за 2026 година токму за инвестирање во ВИ.

Лекции од Ворен Бафет и локалниот пазар

Берзата функционира како систем каде што за да се купи акција, некој друг мора да ја продаде. Според познатата изрека на Ворен Бафет, во таканаречен „беар маркет“ (пазар во пад), акциите се враќаат кај вистинските лица кои треба да ја поседуваат компанијата, односно кај оние што веруваат во неа и добро ја разбираат.

Како локален пример на домашниот пазар се посочуваат акциите на Комерцијална банка. Некои инвеститори кои во паника ги продале своите позиции, подоцна признале дека погрешиле и повторно ги откупиле акциите, учејќи важна лекција за тоа колку е погубно да се паничи во кризни ситуации.

За да се биде успешен на берзата, потребен е процес кој вклучува долгогодишно следење на пазарот и учење од историјата. Исто како во спортот, на пример во кошарката, кога поединецот е трениран и спремен, тој настапува со многу поголема самодоверба на теренот. Слично на тоа, инвеститорите со стекнато знаење се посигурни во своите одлуки и остваруваат подобри резултати.

View this post on Instagram

A post shared by Tomi Dimitrijev (@tomidimitrijev)

Според најновите податоци на Државниот завод за статистика, во 2024 година во земјава биле регистрирани вкупно 73.310 активни претпријатија. Анализата на нивната големина и дејност открива дека економијата во најголем дел се потпира на микро-претпријатија и на секторот трговија.

Доминација на микро-фирмите

Податоците за структурата на активните деловни субјекти според бројот на вработени покажуваат изразена доминација на малите бизниси. Распределбата е следна:

• 81% од претпријатијата имаат меѓу 1 и 9 вработени;
• 9,6% се претпријатија без вработени или со неутврден број вработени;
• 4,3% имаат од 10 до 19 вработени;
• 2,9% имаат од 20 до 49 вработени;
• 1,9% отпаѓаат на средните претпријатија со 50 до 249 вработени;
• Само 0,3% од вкупниот број активни фирми се големи претпријатија со над 250 вработени.

Трговијата како примарна дејност

Во однос на секторската застапеност, речиси една третина од вкупниот број бизниси во земјава функционираат во трговскиот сектор. Имено, 29,2% од активните претпријатија се регистрирани во дејноста трговија на големо и трговија на мало.

Економски импликации

Овие бројки укажуваат на фактот дека македонската економија е составена од голем број мали субјекти, додека учеството на големите корпоративни системи, кои обично се носители на индустрискиот развој и големите извозни капацитети, останува на исклучително ниско ниво.

Е-трговијата во Северна Македонија продолжува да бележи силен раст, покажуваат најновите податоци анализирани од Асоцијацијата за е-трговија, базирани врз статистиките на Народната банка. Во текот на 2025 година, вкупната вредност на онлајн трансакциите достигна 950 милиони евра, што претставува зголемување од 32% во споредба со претходната година.

Клучни показатели за пазарот на е-трговија

• Вкупен промет: 950 милиони евра (раст од 32%).
• Домашен пазар: Кон домашните е-трговци се одлеале 522 милиони евра.
• Број на трансакции: Реализирани се 28,9 милиони онлајн трансакции.
• Просечна вредност: Една трансакција во просек изнесува околу 33 евра.
• Е-продавници: Бројот на активни продажни места пораснал за 84 нови единици, достигнувајќи вкупно 1.396.

Најголем пораст е регистриран кај купувањата од странски е-трговци, што укажува на зголемена активност на граѓаните на меѓународните платформи. Иако понудата на дигиталниот пазар расте, анализите предупредуваат дека зголемениот број трансакции кон странство предизвикува одлив на средства од домашната економија.

Светот на финансиите е навикнат на брзи промени, но движењата на пазарот непосредно пред клучните изјави на американскиот претседател Доналд Трамп продолжуваат да будат сериозни дилеми кај аналитичарите. Најновите анализи на фјучерсите на индексот S&P 500 – најголемиот пазар на капитал во светот – откриваат необични шеми кои сугерираат дека некои трговци можеби имале предност пред сите останати.

Енигмата на 15-те минути

Графиконите покажуваат јасна слика. Во моментот кога Доналд Трамп објавува статус на социјалните мрежи, цените на акциите нагло растат како резултат на зголемениот оптимизам кај инвеститорите. Заедно со цената, евидентен е и огромен скок во волуменот на тргување.

Сепак, она што ги зачудува експертите не е реакцијата по објавата, туку она што се случува претходно. Имено, точно 15 минути пред претседателот да го притисне копчето „објави“, на пазарот се појавуваат енормни трансакции. На пример, во 10:50 часот по британско време, е забележан исклучително голем обем на тргување кој изгледа како да доаѓа „од никаде“.

Милионски профити во неколку секунди

Овие „мистериозни“ тргувања не се мали суми. Станува збор за потенцијални профити од стотици милиони долари, износи кои го менуваат животот, остварени во само неколку моменти.

Прашањето кое останува отворено во финансиските кругови е едноставно, но застрашувачко: Дали овие трговци се само неверојатно среќни или некој однапред знаел што точно планира да каже претседателот?. Додека регулаторите ги истражуваат овие нетипични движења, јасно е дека информацијата на берзата вреди повеќе од злато.

Доколку сакате да ги разберете механизмите на пазарот на капитал и да донесувате информирани одлуки, можете да научите повеќе преку програмата за инвестирање на Prime Class.

Алтернативно, можете да започнете со основите на инвестирањето кои се детално објаснети во следното видео

Европската банка за обнова и развој (ЕБОР) и Меѓународната финансиска корпорација (ИФЦ) изразија подготвеност да обезбедат долгорочен заем за проектот за ветерниот парк во Штип, Северна Македонија. Во овој момент, ова би бил убедливо најголемиот ветерен парк во Западен Балкан.

Финансиска инјекција од стотици милиони евра

Следниот чекор за компанијата „Алказар енерџи партнерс“ (Alcazar Energy Partners), која започна со подготовки на теренот минатото лето, е обезбедување на финансискиот пакет.

Во однос на финансирањето, меѓународните институции ги разгледуваат следните опции:

• ЕБОР објави дека ја разгледува можноста за одобрување на долгорочен сениорски заем без право на регрес во корист на „СТП Винд“ (STP Wind). Иако банката не откри други финансиски детали, се очекува и ИФЦ да одвои заем.
• ИФЦ ги процени вкупните трошоци за проектот на 450 милиони евра, наспроти сумата од 500 милиони евра која претходно се споменуваше.
• Оваа финансиска институција, која е дел од Групацијата на Светска банка, соопшти дека проектот предвидува долгорочен пакет за должничко финансирање од 320 милиони евра.
• ИФЦ разгледува обезбедување на А-заем од сопствената сметка во износ до 150 милиони евра.
• Дополнително, се испитува можноста за мобилизирање до 50 милиони евра во сениорски заеми и линија за данок на додадена вредност (ДДВ) од комерцијални банки.

Детали за проектот и капацитетот

Проектот за ветерниот парк се протега низ општините Штип и Радовиш, а во помала мера и во Карбинци. Зафаќа површина од 335 хектари во источниот дел на земјата, од кои 90 отсто се државно земјиште. Најголем дел од локацијата претставува ридски, рурален терен.

Инвестицијата ќе се реализира во неколку фази:

• Финансирањето би било наменето за првата фаза од 132 мегавати (МВ), што претставува третина од капацитетот кој се планира за овој објект. Компанијата „СТП Винд“ претставува друштво со специјална намена за првата фаза, која изнесува 131 МВ од вкупно планираните 396 МВ.
• Првата фаза ќе се состои од 21 турбина.
• Годишното нето производство на првата фаза се проценува на 321 гигават-часови (GWh), наспроти повеќе од 860 GWh за целиот капацитет.
• За останатите две фази (од 136 МВ и 128 МВ), се очекува нивната изградба да започне во рок од една година. Проектните компании за овие фази се наречени „Карб винд“ (Karb Wind) и „Радо винд“ (Rado Wind).
• Целиот проект вклучува инсталација на трафостаница од 35/400 kV, 80 километри подземни кабли од 35 kV и седум километри надземен вод од 400 kV. Потребно е да се изградат или реконструираат и 68 километри патишта.
• Првиот дел би требало да биде пуштен во употреба на почетокот на 2028 година, а целиот ветерен парк да биде целосно оперативен до 2029 година.

Компанијата веќе избрала и наскоро формално ќе го ангажира добавувачот на турбини, а во тек е процес на ангажирање изведувач за останатите градежни работи и компанија за операции и одржување. Фондот на компанијата, кој го поседува проектот, обедини инвеститори од Северна Америка, Европа, Блискиот Исток и Азија, додека советодавниот тим е базиран во Дубаи.

Инаку, „Алказар“ е исто така активна во соседна Србија, како и во Црна Гора и Египет.

Еколошки мерки и поддршка на населението

Со оглед на големината на проектот, планирани се низа заштитни и социјални мерки. Најблиските села до компонентите на проектот се Љуботен, Шашаварлија, Бучим, Балталија и Никоман.

• Најблиските домови ќе бидат оддалечени повеќе од 500 метри од најблиската турбина.
• Проектот вклучува мерки за заштита на лилјаците, компензација за земјиште, посеви и дрвја.
• Предвидена е и поддршка за загуба на приходи и за ранливите домаќинства.