Македонија значително заостанува зад европските земји кога станува збор за секојдневното користење на велосипеди и електрични тротинети како алтернатива на автомобилите. Последните податоци од Евростат, национални анкети и извештаи на велосипедски здруженија (главно за 2022 и 2023 година) откриваат драматични разлики меѓу македонските и европските навики за одржлив транспорт.
Според истите извори, Холандија, Германија и Данска се неприкосновени лидери во користењето на велосипедите како примарно превозно средство. Во Холандија, на 1.000 жители доаѓаат дури 1.310 велосипеди, што значи дека во просек секој жител поседува повеќе од еден велосипед. Во Данска и Германија бројката се движи помеѓу 900 и 990 велосипеди на 1.000 жители, што ја одржува велосипедската култура длабоко вкоренета во секојдневието на граѓаните.
Изненадувачки добро котира и Полска, каде што на 1.000 жители има околу 700 велосипеди, а бројот на моторни возила е нешто помал – околу 670 на 1.000 жители. Тоа покажува јасен тренд на раст на интересот за одржливи форми на транспорт и во земји од Источна Европа.
Во споредба со овие бројки, Македонија бележи поразителни резултати. Според достапните податоци, во земјава на 1.000 жители има едвај околу 80 до 100 велосипеди, а употребата на електрични тротинети е сè уште маргинална и недоволно регулирана. Од друга страна, бројот на регистрирани моторни возила расте со забрзано темпо и веќе надминува 350 на 1.000 жители.
Здруженијата на велосипедисти предупредуваат дека заостанувањето е резултат на повеќе фактори: недостаток на безбедна велосипедска инфраструктура, лоши сообраќајни услови за велосипедистите, ниската јавна свест за придобивките од алтернативниот транспорт и недостигот од стимулации за граѓаните да инвестираат во вакви превозни средства.
„Додека во Холандија и Данска државата активно субвенционира купување на велосипеди и електрични тротинети и инвестира во стотици километри велосипедски патеки, кај нас сè уште велосипедистите се принудени да возат по истиот коловоз со автомобили и камиони, што е огромен ризик“, велат од едно локално здружение.
Експертите посочуваат дека преминот кон одржлив транспорт не е само прашање на мода, туку и клучна мерка за намалување на загадувањето на воздухот, кое во македонските градови редовно ги надминува дозволените граници.
Во меѓувреме, иако бројот на корисници на електрични тротинети во Скопје и другите поголеми градови е во благ пораст, сè уште недостасува соодветна законска рамка која би ја уредила нивната употреба, што дополнително ја одвраќа јавноста од прифаќање на вакви превозни средства.
Доколку Македонија сака да се доближи до европските стандарди, потребни се системски мерки: развој на велосипедски патеки, субвенции за купување велосипеди и тротинети, како и кампањи за промовирање на здрави и еколошки навики кај граѓаните. Во спротивно, земјата ризикува да остане „остров на автомобили“ во Европа која се движи кон зелена иднина.