Македонија бележи исклучителен напредок во заштитата на здравјето на најмладите. Во период од само една деценија, земјата успеа драстично да ја намали стапката на доенечка смртност – од загрижувачки 10,2 на само 1,2 смртни случаи на 1.000 живородени деца. Овој пад се смета за еден од најрелевантните показатели за напредокот на здравствениот систем, подобрениот пристап до третмани и унапредувањето на социо-економските услови.
Извештаите на Институтот за јавно здравје (ИЈЗ), поткрепени со податоците од Државниот завод за статистика (ДЗС), ја потврдуваат оваа позитивна статистичка слика која ја става земјата рамо до рамо со развиените европски држави во овој сегмент.
Од 2013 до 2024: Деценија на спасени животи
Според официјалните податоци, во 2013 година доенечката смртност изнесувала 10,2 умрени доенчиња на 1.000 живородени. За споредба, податоците за 2024 година покажуваат пад на оваа стапка на 1,2.
„Во дадениот период бележиме позитивен тренд на намалување на доенечката смртност. И покрај тоа што Македонија, како и многу земји во светот, се соочува со различни фактори кои го зголемуваат ризикот од предвремени раѓања, во последната деценија е забележан јасен напредок,“ се наведува во соопштението на ИЈЗ.
Овој резултат директно се припишува на подобрената здравствена заштита, олеснетиот пристап до медицински услуги и, пред сè, напредните методи за неонатална поддршка.
Глобален предизвик: Предвременото породување како ризик
Иако националните бројки се охрабрувачки, предвременото породување останува сериозен глобален предизвик со кој се бори и македонското здравство. Предвременото раѓање има значително влијание врз преживувањето и понатамошното здравје на новороденчињата.
Според податоците на Светската здравствена организација (СЗО):
- Едно од десет бебиња во светот се раѓа предвреме.
- Во 2020 година, околу 13,4 милиони бебиња биле родени пред 37-мата гестациска недела.
- Компликациите од предвременото породување се водечка причина за смрт кај децата под 5-годишна возраст (одговорни за приближно 900.000 смртни случаи во 2019 година).
Патот напред: Инвестиции во примарната грижа
Драстичниот пад на смртноста е потврда за напредокот на здравствениот систем, но здравствените власти нагласуваат дека ова не смее да биде причина за опуштање. Напротив, овој тренд треба да послужи како мотивација за уште поголеми вложувања.
Од ИЈЗ посочуваат дека прогресот мора дополнително да се зајакне преку:
- Континуирани инвестиции во перинаталната и неонаталната нега.
- Подобрување на раната детекција на ризици кај бремените жени.
- Унапредување на болничките капацитети.
- Обезбедување на системска поддршка за семејствата.
Крајната цел на овие политики е да се осигура дека секое дете во Северна Македонија ќе има безбеден почеток во животот.