Илон Маск стана првиот трилионер во светот – богатство со размери невидени во историјата на светската економија. Иако сумата е импресивна, најголемиот дел од тоа богатство постои „на хартија“, во форма на акции, и зависи од идната пазарна оценка на неговите компании.
Како богатството на Маск го надмина еден трилион долари
Главниот извршен директор на Tesla претходно поседуваше акции со вредност од околу 270 милијарди долари. По започнувањето на јавната трговија со акциите на SpaceX, богатството му се зголеми за уште околу 841 милијарда долари. Маск поседува речиси половина од SpaceX, чија вкупна пазарна вредност достигна 1,77 трилиони долари.
Вкупното лично богатство на Маск, главно од уделите во Tesla и SpaceX, сега се проценува на приближно 1,11 трилиони долари.
Што претставува еден трилион долари
Еден трилион долари е еден милион милиони долари – износ што практично е невозможно да се потроши во еден човечки живот. Дури и ако се трошат по 1 милион долари на час, секој ден, ќе бидат потребни повеќе од 100 години за да се потроши еден трилион.
Споредби: размерот на богатството
- Според Меѓународниот монетарен фонд, само околу 20 држави имаат економии поголеми од 1,1 трилиони долари. Тоа значи дека економиите на Тајван, Ирска, Шведска, Сингапур и родната за Маск Јужна Африка се помали од неговото лично богатство.
- Економијата на Менхетен беше проценета на нешто над 1 трилион долари во 2024 година.
- Вкупната вредност на станбените и деловните недвижнини во Хјустон се проценува на околу 879 милијарди долари.
- Американците купиле околу 16,3 милиони нови автомобили во 2025 година, во вкупна вредност од приближно 789 милијарди долари – значително помалку од богатството на Маск.
- Дури и комбинираното нето-богатство на следните четворица најбогати технолошки претприемачи – Лери Пејџ, Сергеј Брин, Лери Елисон и Џеф Безос – од околу 1,09 трилиони долари останува под нивото на Маск.
- Богатството на Маск ја надминува и вкупната вредност на 50-те најскапи спортски клубови во светот, кои според Forbes изнесуваат околу 353 милијарди долари. Најскапиот клуб, Dallas Cowboys, се проценува на околу 13 милијарди долари, а Toronto Raptors на приближно 5 милијарди долари.
Историско IPO на SpaceX
SpaceX започна со тргување на Nasdaq со раст уште на дебито, ден по тоа што беше оценета во рамки на рекордно иницијално јавно понудување (IPO) од 75 милијарди долари. Проценката од четврток ја постави компанијата на 1,77 трилиони долари – највисока некогаш постигната при едно ИПО. По почетокот на тргувањето во петок, пазарната капитализација надмина 2 трилиони долари.
Акциите на SpaceX започнаа да се тргуваат по 150 долари – околу 11% над ИПО-цената од 135 долари – и подоцна достигнаа 156 долари. На американските берзи индексите се движеа разнонасочно: технолошкиот Nasdaq Composite забележа благ пад, додека Dow Jones Industrial Average порасна за 0,6%.
Што велат аналитичарите
- Бен Ричи, раководител на одделот за „Развивачки пазари“ во Aberdeen Investments, вели дека структурата на ИПО-то била дизајнирана за силна почетна побарувачка и висока проценка, со ограничен слободен флоут на акции – што гради доверба и олеснува прибирање капитал во фазата на раст.
- Mercer Advisors предупредуваат дека првиот ден на тргување кај ИПО обично не е показателен за долгорочните перформанси; почетниот скок често се должи на наталожена побарувачка и интерес.
- Според стратегот на Citi, Скот Хронерт, клучен фактор ќе биде инвестиционата побарувачка и расположливиот капитал за нови емисии. Бројот на јавни компании опадна последниве години, што создава погодна средина за ИПО, но и зголемен притисок врз компаниите да покажат реални финансиски резултати, особено во секторот на вештачката интелигенција.
- Професорот од Columbia Business School, Шиварам Раджгопал, смета дека 2026 може да остане запаметена како година на „мега-ИПО-а“, но и како потенцијален врв на пазарен меур поддржан од ниски каматни стапки и очекувања поврзани со АИ.
- Американската сенаторка Елизабет Ворен го критикуваше листвувањето, оценувајќи ги проценките околу ИПО-то како „бесмислени“ и повика регулаторите да ги заштитат домаќинствата од прекумерни шпекулации на пазарот.
И покрај невидениот размер, богатството на Маск претежно е врзано за берзански вредности и може значително да варира зависно од движењата на пазарот и инвеститорските очекувања.