Тензии на Балканот: Сараево реагира на собирот во Загреб
Министерството за надворешни работи на Босна и Херцеговина испрати официјална протестна нота до Министерството за надворешни и европски работи на Хрватска. Реакцијата доаѓа по одржувањето на собирот во Загреб изминатиот викенд, на кој беше претставена идејата за формирање трета автономна област во Босна и Херцеговина.
Според извештаите на хрватските медиуми, властите во Сараево изразуваат сериозна загриженост за пораките упатени за време на „TradFest“, одржан на 25 април 2026 година. Иако настанот беше организиран од граѓанскиот сектор, на него присуствуваа и претставници на хрватската влада, што дополнително ги подгреа тензиите.
Загрозување на уставниот поредок
Во протестната нота се наведува дека изнесените ставови сугерираат аспирации за промена на уставното уредување на Босна и Херцеговина, што Сараево го смета за недозволиво.
- БиХ останува цврсто посветена на заштитата на својот суверенитет и територијален интегритет.
- Ваквите пораки негативно влијаат врз добрососедските односи и меѓусебната доверба.
- Промената на внатрешната структура на земјата се смета за спротивна на нејзиниот уставен поредок.
Незадоволството на Хрватите од Дејтонскиот договор
Од друга страна, хрватските политички претставници во Босна и Херцеговина го истакнуваат своето незадоволство од сегашниот статус. Марина Пендеш, претставничка на хрватската партија во БиХ, изјави дека Хрватите имаат право да зборуваат за својата положба бидејќи сметаат дека земјата не е држава на рамноправни конститутивни народи.
„Ако некој е задоволен од Дејтон, Хрватите не се, бидејќи Босна и Херцеговина не гарантира целосна рамноправност,“ изјави Пендеш, укажувајќи на демографскиот пад кај хрватското население од 1991 година до денес.
Геополитички контекст и влијанија
Експертите и меѓународните институции, вклучително и американскиот Институт за проучување на војната (ISW), предупредуваат дека слабеењето или укинувањето на Дејтонскиот договор е долгогодишна цел на Кремљ. Според овие анализи, дестабилизацијата на Балканот преку поттикнување на нови територијални поделби во БиХ оди во прилог на руските стратешки интереси во регионот.
