Новите прехранбени навики на 47 милиони жители на земјата создаваат дополнителна тешкотија. Минатата година годишната потрошувачка на овчо месо падна на 0,89 килограми по жител од 2,56 килограми во 2008 година.
Во Шпанија, најголемиот производител на јагнешко месо во Европската унија, производството на ова месо драстично опаѓа поради недостигот на овчари, намалувањето на потрошувачката и недоволната исплатливост на овчарството.
Минатогодишното производство било за 41 отсто помалку од 2007 година, покажуваат податоците на локалното здружение на производители Пасторес Групо Кооперативо.
„На овчарите и на селата им се заканува исчезнување“, вели земјоделецот и претседател на задругата Фран Сантоларија. Но, ние сакаме да го одбраниме и зачуваме овој сектор кој е стар повеќе од илјада години“, додава тој за Хина.
Pastores Grupo Cooperativo обединува 800 овчари од 400 села во провинцијата Арагон во североисточна Шпанија. Во тој регион се произведува 10 проценти од целото месо произведено во Шпанија.
Во рестораните на градовите како Сарагоса и Хуеска, на гостите им се нуди меко јагнешко месо со специфичен мирис „Ternasco de Aragon“, кое се смета за специјалитет низ целата земја.
Локалниот овчар Антонио Енфедаке (61) одгледува животни онолку долго колку што се сеќава. Тој почна да работи со овци и нивните млади јагниња во 1980 година, во пресрет на влезот на Шпанија во ЕУ, кога се предвидуваше дека секторот има светла иднина.
Антонио, чии два сина помагаат во стадото на 3.000 овци, сега не може да најде работници. Им нуди месечна нето плата од 2.000 евра, но на пазарот нема овчари.
„Тоа не е само прошетка со овците“, објаснува тој на својата фарма во селото Вилануева де Галего. Треба да се знае за овците, за лековите и храната за нив“, додава тој.
Овчарите немаат годишни одмори и празници, работат по 14 часа на ден, а студениот ветер таму познат како „циерзо“ ги камшикува по пасиштата.
„Не знам дали децата воопшто ме познаваат“, вели Антонио за долгото отсуство од дома на пасење. На овчарите понекогаш им е тешко да најдат девојка, а подоцна и жена поради ваквиот вид на работа во која често отсуствуваат.
Помладиот син на Антоние (23), кој го носи истото име, ја прифатил оваа професија за која вели дека „не може да се научи за една година“.
„Ги сакам животните и природата, па сакам да ги водам овците на пасиште“, вели тој додека паси стадо од 1.000 овци со стап. Тој вели дека не се чувствува сам. Носи мобилен телефон, па чека со часови додека се хранат овците. „И овците се како луѓе, секоја со свој карактер“, вели тој.
Овците, сепак, се под стрес бидејќи индустриските поседи на блиските градови се прошируваат, намалувајќи ги пасиштата. Тивките места на кои им требаат на овците стануваат сè поретки поради проширувањето на патиштата со автомобили и патеки што ги користат рекреативците.
Повисоки државни и ЕУ субвенции
111.869 фарми за овци во Шпанија се соочуваат со истиот проблем.
Новите прехранбени навики на 47-те милиони жители на земјата им создаваат дополнителни тешкотии. Минатата година годишната потрошувачка на овчо месо падна на 0,89 килограми по жител од 2,56 килограми во 2008 година.
Шпанците изминатава година беа чувствителни на цените, па може да биде многу да платат од 6 до 20 евра за килограм овчо месо, во зависност од тоа за кое парче месо се работи, бидејќи нивните сметки за струја, гас и основните намирници се зголемија.
„Таа капка нè загрижува“, вели маркетинг директорот Диего Франко во зградата на Pastores Grupo Cooperativo, каде што се обидуваат да откријат зошто потрошувачите ги намалуваат трошоците.
Таму пакуваат сендвичи од овчо месо, познати како „Ел Пакито“, во обид да ги привлечат учениците во жестока конкуренција со синџирите за брза храна како Мекдоналдс и Бургер Кинг.
Задругата со 170 вработени се занимава со целиот производствен синџир „од плевната до трпезата на потрошувачите“ и се залага за зголемување на профитабилноста на земјоделците. Има ветеринарна служба, ги советува фармерите за исхрана на овците и превенција од болести, ги тестира пасиштата во услови на суша, нуди осигурување, ја промовира работата на жените и младите, продава производи во месарници и супермаркети, а исто така истражува нови технологии за да го направи производството поефикасно.
„Ова е она што можеме да го направиме за да го направиме бизнисот профитабилен за земјоделците“, посочува Сантоларија. Но, потребни ни се поголеми субвенции од државата и од ЕУ“, додава тој.
Шпанската влада годинава на сточарите им платила по 14,15 евра по овца наменета за производство на месо, но тврдат дека тоа не е доволно.
Сантоларија вели дека е потребен и „план за реструктуирање на секторот“ во рамките на Заедничката земјоделска политика (ЗЗП) на ЕУ „бидејќи таква реформа во овчарскиот сектор немаше“.
„CAP е корисна алатка, но таа треба да се прилагоди на секоја земја според нејзините специфичности“, вели тој. Тој се жали и на „премногу регулативи на европско ниво“.
Официјален претставник на ЕУ, од друга страна, вели дека ЗЗП, преку кој ЕУ ги финансира фармерите од заедничкиот буџет, ќе им користи на производителите на јагнешко месо да го направат нивниот бизнис „економски исплатлив“. Но, тоа мора да биде во согласност со заштитата на животната средина и заштитата на климата, кои се деловите на кои се заснова заедничката земјоделска политика“, додава функционерот од Брисел, барајќи анонимност.
Шпанија усвои стратешки план за периодот од 2023 до 2027 година, со кој има намера да ги подобри директните плаќања за фармерите, при што посебно се грижи младите да продолжат да работат во овчарството. Овчарството е еден од земјоделските сектори кои добиваат најмногу пари од ЕУ.
Истовремено, Шпанија и соседна Франција работат на истражувачки проект за откривање гени добри за репродукција со цел во иднина да има уште подобри животни со поголема продуктивност. Мали фарми од 50 овци се обединети со други, а повеќе од 500 овци се создаваат со цел бизнисот да биде попрофитабилен за нивните сопственици, пренесува Пословни дневник.
„На многу работи не можеме да влијаеме“, вели Антонио. „Ќе се занимаваме со овчарство се додека тоа функционира.