САД и Иран постигнаа мировна спогодба со која се предвидува прекин на непријателствата и повторно отворање на Ормузкиот теснец. Веста прв ја соопшти пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф, клучен посредник во месеците на тензии на Блискиот Исток. Подоцна ја потврди и американскиот претседател Доналд Трамп.
Клучни точки
- Постигната е спогодба за прекин на војната и отворање на Ормузкиот теснец.
- САД ќе ја укинат морската блокада на иранските пристаништа.
- Официјалното потпишување е закажано за петок во Швајцарија.
- Планирани се дополнителни разговори во рок од 60 дена за иранската нуклеарна програма.
- Пазарна реакција: цените на нафтата нагло паднаа по објавата.
Шехбаз Шариф изјави дека договорот опфаќа прекин на огнот и отворање на Ормузкиот теснец, јави „Асошиетед прес“.
Претседателот Доналд Трамп на Truth Social напиша дека теснецот ќе биде отворен „бесплатно“ и дека американската морска блокада ќе биде прекината. „Кораби на светот, стартувајте ги моторите. Нека тече нафтата!“, порача Трамп.
Целосните детали сè уште не се објавени. Според „Ројтерс“, нацрт-спогодбата предвидува во следните 60 дена да се одржат дополнителни разговори за иранската нуклеарна програма. „Скај њуз“ јави дека отворањето на теснецот ќе следи по официјалното потпишување во петок во Швајцарија. Американскиот потпретседател Џеј Ди Ванс најави присуство на церемонијата, а постои можност да присуствува и претседателот Трамп.
Контекст
Повеќе од три месеци тензии меѓу САД и Иран ја држеа светската економија во неизвесност. Ормузкиот теснец, клучен коридор за глобалните испораки на нафта, стана јадро на кризата кога Иран воведе ограничувања за поминување, а САД спроведоа морска блокада на иранските пристаништа. Нарушувањата во пловидбата и трговијата ја наметнаа потребата од брзо дипломатско решение.
Пакистан презеде посредничка улога благодарение на односите и со Вашингтон и со Техеран. Во април 2026 година, според „Ројтерс“, Исламабад предложи двостепен план: итно примирје и постепено отворање на теснецот. Следуваше двонеделно примирје и привремено нормализирање на трговскиот сообраќај. Потоа, по нови недоразбирања — Иран повторно воведе ограничувања, а САД не ја укинаа блокадата — процесот забави. Трамп периодично најавуваше напредок и предупредуваше на можни воени дејства ако не се постигне долгорочен договор, додека Иран задржа претпазлив став за моментот на потпишување.
Што следува
- Потпишување на спогодбата во петок во Швајцарија.
- Отворање на Ормузкиот теснец по официјалното потпишување.
- Дополнителни разговори во рок од 60 дена за нуклеарната програма на Иран.
- Очекувано присуство на потпретседателот Џеј Ди Ванс; можно присуство и на претседателот Трамп.
- Следење на пазарните движења по најавениот договор, вклучително и цените на нафтата.