Балкан

Црна Гора ги укинува пензиските придонеси од 2027 година, минималната плата ќе скокне до 1.400 евра

Црна Гора ги укинува пензиските придонеси од 2027 година, минималната плата ќе скокне до 1.400 евра

Црна Гора подготвува голема реформа на пензискиот систем, со која од 1 јануари 2027 година би можеле целосно да се укинат придонесите за пензиско и инвалидско осигурување. Наместо преку издвојувања од платите на вработените, пензиите би се исплаќале директно од државниот буџет.

Предлогот е дел од економските реформи на Владата на премиерот Милојко Спајиќ, усвоени во септември годинава и доставени во законодавна процедура. Доколку биде изгласан, новиот модел би донел повисоки нето-плати за работниците, но истовремено би значел и значително поголема финансиска обврска за државата.

Црна Гора веќе направи голем чекор во оваа насока во октомври 2024 година, кога преку програмата „Европа сега 2“ вкупните пензиски придонеси беа намалени од 20,5 на 10 проценти. Тогаш беше укинат придонесот што го плаќаа работодавачите, додека придонесот на вработените беше намален од 15 на 10 проценти.

Со најновиот предлог се предвидува укинување и на преостанатите 10 проценти, со што пензиските придонеси практично би се свеле на нула.

За вработените тоа би значело повеќе пари на сметките. На пример, кај бруто-плата од 1.000 евра, сегашниот пензиски придонес изнесува 100 евра. Неговото укинување би ослободило дополнителни средства, иако конечниот износ на нето-платата ќе зависи од новите даночни правила.

Но, најголемото прашање е како државата ќе обезбеди доволно средства за редовна исплата на пензиите.

Според финансиските податоци, црногорскиот Фонд за пензиско и инвалидско осигурување во 2025 година располагал со околу 801 милион евра, од кои 445 милиони биле обезбедени директно од буџетот. Тоа значи дека државата веќе покривала повеќе од половина од средствата потребни за функционирање на пензискиот систем.

Со целосното укинување на придонесите, оваа зависност дополнително би се зголемила.

Владата планира изгубените приходи да ги надомести преку повисоки даноци за дел од компаниите, зголемена потрошувачка, поголеми приходи од ДДВ и акцизи, како и преку прераспределба на буџетските средства.

Меѓу предложените мерки е и промена на оданочувањето на добивката, со стапка од 15 проценти за делот од добивката што надминува 100.000 евра. Предвидено е и централниот буџет да задржува поголем дел од приходите што досега им се распределувале на општините.

Сепак, економистите предупредуваат дека реформата носи сериозни финансиски ризици.

Според проценките објавени во црногорските медиуми, укинувањето на преостанатите пензиски придонеси би можело да предизвика годишен пад на приходите од околу 430 милиони евра. Дополнително, зголемувањето на платите, пензиите и социјалните издвојувања би можело да создаде нови расходи од околу 310 милиони евра.

Економистот Милован Баждар предупредува дека, според неговите пресметки, реформата би можела да отвори дополнителна финансиска празнина од 500 до 600 милиони евра, доколку не се обезбедат стабилни извори на приходи.

Од Владата, пак, очекуваат дека повисоките нето-плати ќе ја поттикнат потрошувачката, ќе ја зголемат економската активност и ќе придонесат за поголема наплата на даноците.

Меѓународниот монетарен фонд претходно предупреди дека намалувањето на придонесите може да има долгорочни последици врз јавните финансии, особено во услови на стареење на населението и зголемени буџетски расходи.

За сегашните пензионери, предложената реформа не значи укинување на пензиите или губење на стекнатите права. Се менува начинот на нивното финансирање, при што државата би ја презела обврската да обезбедува средства од општите буџетски приходи.

Сепак, останува отворено прашањето дали новиот систем ќе биде долгорочно одржлив, особено во периоди на економска криза, намалена потрошувачка или послаби приходи од туризмот.

Реформата засега е во фаза на законски предлог и не е стапена во сила. Доколку биде усвоена, Црна Гора би направила значителен пресврт во начинот на финансирање на пензиите, префрлајќи го товарот од придонесите на работниците кон државниот буџет.

Клучниот предизвик за црногорските власти ќе биде да обезбедат повисоки примања за вработените, без притоа да се загрози редовната исплата на пензиите и стабилноста на јавните финансии.

Ноќно студио

Најнова епизода

Продажба или стечај за Алта банка? Ноќно студио со Славко Лазовски 12.11.2026

Сите епизоди →
Имате вест, приказна или проблем? Пишете ни