ЛИДЕРИТЕ на поделениот свет се состануваат во понеделник на климатскиот самит COP27 во Египет со задача да го скротат глобалното затоплување во време на геополитички бури како што се војната во Украина, енергетската криза и економските превирања.
Светот има големи очекувања од политичарите кои ќе се соберат на самитот COP27 во синајскиот туристички град Шарм ел Шеик, во годината обележана со смртоносни поплави, топлотни бранови и бури низ целата планета.
COP, што значи Конвенција на страни, се одржува секоја година од 1995 година, со исклучок на 2020 година поради пандемијата на Ковид-19.
Состанокот во Египет започнува во недела и ќе трае до 18 ноември, а светските лидери ќе бидат таму на 7 и 8 ноември.
Се очекува доаѓањето на повеќе од 120 шефови на држави
На конференцијата ќе доминира зголемената потреба на сиромашните земји за средства за да се справат не само со идните влијанија на климатските промени, туку и со оние кои веќе постојат, одземајќи животи и уништувајќи економии, пишува агенцијата Франс прес.
Египетскиот амбасадор во Бразил, Ваел Абулмагд, задолжен за организирање на COP во Шарм Ел-Шеик, на прес-конференција во петокот рече дека се очекува да присуствуваат повеќе од 120 шефови на држави, но засега се чини дека кинескиот претседател Кси Џинпинг нема да биде меѓу нив. , делегација испратија индискиот премиер Нарендра Моди и рускиот претседател Владимир Путин.
Пристигнуваат Бајден и Пленковиќ
Белата куќа го потврди доаѓањето на Џо Бајден, а по претходна најава дека нема да оди во Египет, таму се уште патува новиот британски премиер Риши Сунак.
На Синај патува и хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ.
Генералниот секретар на Обединетите нации, Антонио Гутереш, во четвртокот изјави дека е време за „историски пакт“ меѓу развиениот свет и земјите во развој.
Португалецот сугерира дека побогатите земји треба финансиски и технички да ги поддржат посиромашните за да се забрза нивната зелена транзиција.
„Ако тој пакт не биде постигнат, ќе бидеме осудени на пропаст бидејќи мораме да ги намалиме емисиите, како во развиените земји, така и во економиите во развој“, рече Гутереш за новинарите.
ОН предупреди минатата недела дека „нема веродостоен пат“ за успешно ограничување на зголемувањето на глобалната температура на 1,5 степени Целзиусови над прединдустриските нивоа, како што е наведено во Парискиот договор.
Иако најпесимистичките проекции се помалку страшни од пред десет години, важечките мерки сепак водат до затоплување на површината на Земјата за катастрофални 2,8 степени.
Доколку земјите ги исполнат сите свои ветувања за намалување на штетните емисии од Парискиот договор, светот сепак ќе се загрее за 2,4 степени, пишува France Presse.
„Имаше тешки времиња и порано“, рече Алден Мејер, висок аналитичар во тинк-тенк E3G, потсетувајќи на претходните војни и мандатот на Доналд Трамп што ги извлече Соединетите држави од Парискиот договор во 2016 година.
„Но, ова е совршена бура. Доведе дури и до нов термин – поликриза“, вели 30-годишниот експерт за климатски прашања.
Експертите сметаат дека натамошната ерозија на американско-кинеските односи фрла поголема сенка на средбата во Египет отколку руската инвазија на Украина. Соработката меѓу Пекинг и Вашингтон во минатото доведе до напредок во климатската дипломатија.
Пресвртната точка
На минатогодишниот COP26 во Глазгов, двете најголеми светски економии објавија заедничка изјава за борбата против климатските промени.
Во меѓувреме, претседателката на Претставничкиот дом на САД, Ненси Пелоси, го налути Пекинг со посетата на Тајван во август, а минатиот месец администрацијата на американскиот претседател Џо Бајден воведе силни санкции за високософистицираниот кинески сектор за производство на чипови.
„Ние сме на пресвртна точка“, рече Ли Шуо, политички аналитичар во Гринпис Интернешнл во Пекинг.
„Ако политиката е на толку ниско ниво што двата најголеми светски емитери не сакаат да разговараат, нема да дојдеме до 1,5 степени“, рече тој.
Бајден и кинескиот лидер Си Џинпинг ќе присуствуваат на состанокот на Г-20 еден ден пред завршувањето на самитот во Египет. Доколку се сретнат, „таа динамика би се почувствувала и во Шарм Ел Шеик“, додаде Ли.
Бајден пристигнува во Египет на бранот на историскиот Закон за намалување на инфлацијата (ИРА), кој обезбедува речиси 400 милијарди долари, и потенцијално двојно повеќе, за да се забрза зелената транзиција на американската економија.
Но, среднорочните избори, еден ден по отворањето на состанокот на ОН, би можеле да го попречат планот на американската влада, доколку републиканците, кои се спротивставени на меѓународната климатска акција, добијат мнозинство во еден или двата дома на Конгресот.
Инфлацијата во САД и силниот долар, во меѓувреме, создаваат проблеми за сиромашните нации зафатени со долгови.
Светла точка на COP27 ќе биде доаѓањето на идниот бразилски претседател Луис Инасио Лула да Силва, кој вети нула уништување на шумите во Амазон, што е оддалечување од политиката на претседателот во заминување Жаир Болсонаро за зачувување на „белите дробови на Земјата“.
Парите се важни
COP27 веројатно ќе се сведе на три меѓусебно поврзани приоритети: емисии, одговорност и пари.
Клучно прашање најверојатно ќе биде создавањето на посебен фонд за „загуба и штета“ – климатски жаргон на ОН за неизбежните и неповратни последици од климатските промени.
Соединетите Американски Држави и Европската Унија, плашејќи се од создавање рамка за репарации, го одложуваа ова прашање со години, доведувајќи ја во прашање потребата од посебен финансиски канал. Но, трпението е при крај.
„Успехот или неуспехот на COP ќе се процени според тоа дали ќе се постигне договор за финансирање на загубата и штетата“, рече Мунир Акрам, пакистански амбасадор во ОН и претседавач на моќниот преговарачки блок Г77 + Кина на повеќе од 130 земји. Во развој.
„Каде што има волја, има и начин“, рече Акрам во интервју за француската агенција.
Исто така, се очекува богатите земји да презентираат временска рамка за испорачување на помош од 100 милијарди долари годишно на земјите во развој за да ги зазеленат нивните економии и да изградат отпорност на идните климатски промени.
Тоа ветување доцни две години, а според ОЕЦД, фондот е кус од 17 милијарди долари.
Минатогодишниот COP26 во Глазгов даде приоритет на намалување на загадувањето со јаглерод, главно преку паралелни договори предводени од домаќинот ОК, ограничување на емисиите на метан, запирање на уништувањето на шумите, постепено укинување на субвенциите за фосилни горива и забрзување на транзицијата кон обновлива енергија.
Земјите се согласија да ги ревидираат своите ветувања за намалување на емисиите еднаш годишно, не само на секои пет години, иако само мал број земји го направија тоа оваа година.