Приватна романска компанија купила авион за правење дожд од една американска фирма, пишува сајтот Зиаре, истакнувајќи дека ова е прв пат да се случи во земјата.
Технологијата „сеење на облаци“ се користеше и претходно во Романија, но со авиони позајмени од други земји, а сега за прв пат земјата ќе има свој авион за оваа намена, нагласува изданието.
Сребрениот јодид испрскан од авиони во облаците доведува до создавање на јадра на кондензација кои придонесуваат за формирање на капки дожд.
Откупот доаѓа во време кога Романија, како и голем број други земји во Европа, се соочува со се поекстремни летни горештини и подолги периоди на суша кои сериозно го погодуваат земјоделството, објавија локалните медиуми.
Авионот Beechcraft King Air C90 беше купен половно од американската компанија Fargo Jet со помош на американскиот амбасадор, а неговата вредност изнесува 5 милиони долари.
Авионот може да лета до четири часа и да покрие околу 500.000 хектари земја, или околу 6 отсто од обработената површина во земјата. При оптимални услови, нивото на врнежи може да се зголеми и до 20 отсто.
За да се користи технологијата за вештачко предизвикување дожд, сепак, потребна е дозвола од Министерството за земјоделство, забележува Еуроњуз.
Техниката со користење на сребро јодид се практикува во САД околу 70 години, а сега ќе се користи и за спречување на суша и поплави на територијата на Романија, рече Зиаре.
Церемонијата за официјална испорака на авионот се одржа на почетокот на ноември во присуство на американската амбасадорка во Букурешт, Кетлин Кавалек.
„Овој авион ќе придонесе за зголемување на врнежите, заштита од градно невреме, спасување на посевите од разорна суша во земјоделски области без пристап до наводнување и зајакнување на отпорноста на романското земјоделство на климатските промени“, рече американскиот дипломат.
Уште три авиони за сеење облаци треба да бидат увезени во Романија до 2028 година.
Според Еуроњуз, Романија поради суша губи околу 1.000 хектари обработливо земјиште секоја година. Недостигот на вода е еден од големите проблеми за романското земјоделство, предупредуваат експертите.
Веќе пред две години, романските власти ја тестираа технологијата што носи дожд вештачки, користејќи авиони изнајмени од Бугарија, се наведува во изданието.
„Агерпрес“ прецизира дека првиот авион дизајниран за зголемување на врнежите во Романија го купила романската компанија „Interventions active en atmosfer“ (Активна интервенција во атмосферата, IAA) преку специјална романско-американска програма, а настанот бил прославен на 1. Ноември на меѓународниот аеродром Хенри Коанда во Букурешт.
Директорот на компанијата Емил Сербу изјави дека овој авион е првиот и единствен во Романија кој создава промени во атмосферата и е опремен со најсовремена технологија. Тој прецизираше дека авионот – половен – чинел 5 милиони долари и е купен со заем од банка.
На прашањето дали Министерството за земјоделство покажало интерес за овој авион, Сербу одговори: „Мислам дека е заинтересирано и Министерството за земјоделство, мислам дека се заинтересирани и земјоделците и ние сме единствените кои можеме да направиме нешто против појавите на лошо времето, ние сме единствените кои можеме да се бориме со опустинување, поплави“.
Сербу прецизираше дека клиенти на услугата може да бидат и приватни оператори, но само со одобрение од Министерството за земјоделство, кое е задолжително во случај на сличен тип на интервенции.
„Нашите услуги значат дека нудиме можност за дожд, справување со град. Тоа се услугите. Најдобро е да се биде проактивен и да се справиме со сушата со поттикнување врнежи, да работиме рано на тоа, а не во последен момент. Договорот е склучен за сезона и интервенираме онолку пати колку што е потребно Цената е најмалку 2 евра по хектар“, посочува тој.
Сербу истакна дека ако Министерството за земјоделство не ги побара услугите на ИАА, компанијата ќе бара договори со други земји.
„Ова е нормално, ако владата не сака да има заштита од лоши временски услови, ние сме приватна компанија и ќе треба да најдеме друго решение, ви давам пример: Турција нема систем за борба против град и за зголемување врнежи, ние сме во напредни разговори со нив ниту со Италија. Има земји со многу големо земјоделство и тие се очајни да најдат решение.
Според него, ИАА сака да купи уште три такви авиони, а ритамот на нивното пристигнување во земјава ќе биде еден годишно.
Испораката во Романија од страна на американската компанија Фарго Џет со седиште во Северна Дакота на првиот авион опремен и дизајниран да ги зголеми врнежите е уште еден пример за стратешкото партнерство меѓу САД и Романија, рече американската амбасадорка во Букурешт Кетлин Кавалек на настанот на почетокот на ноември.
Од своја страна, Јонуц Лусиан Лазар, програмски директор на Одделот за град во Вранча во рамките на ИАА, објасни дека авионите за сеење облаци користат различни активни супстанции како што се сребро јодид, калциум хлорид или натриум хлорид. „Тоа се супстанции кои се широко користени ширум светот – или за борба против град или за стимулирање на врнежите. Тој увери дека овие супстанции не се штетни за посевите и луѓето.
„Со текот на годините, во експерименталните програми што ги спроведовме, ги анализиравме и почвата и дождовницата, а податоците од акредитираните европски еколошки лаборатории покажаа дека нема вредности над оние што се наоѓаат природно во почвата. Во контекст на климата промени, овој авион е нешто неверојатно и уникатно за Романија. Многу други земји веќе имплементираат слични технологии за да ги стимулираат врнежите Романија“, нагласи тој.
Лазар истакна дека еден авион не е доволен за покривање на целата територија на државата, но, според неговите зборови, ова е само почеток. Според закон од 2008 год за активна интервенција во атмосферата, планирана е набавка на осум авиони за сеење облаци, кои, според него, ќе бидат доволни за покривање на целата територија. „Ние сме меѓу ретките земји во Европа кои имаат многу добра легислатива за активна интервенција во атмосферата“, нагласи претставникот на ИАА.
Тој посочи и дека компанијата преговара со други земји за користење на нејзините услуги.
„Веќе имаме соработки, имаме многу напредни разговори со соседните земји. Италија покажува голем интерес за нашите услуги. Веќе соработувавме со нашите соседи во Бугарија и со партнери од Грција за слични експериментални програми, имавме размена на искуства со Тие со години извршуваат слични мисии, а во наредниот период ќе финализираме некои договори со земјите-партнери на ЕУ за спроведување слични интервенции“, рече претставникот на ИАА.
Изданието „Панорама“ забележува дека сушата и екстремно високите температури изминатово лето уништија посеви на површина од околу 2 милиони хектари – четвртина од вкупната обработена површина во Романија.
Податоците од Европската опсерваторија за суша, цитирани од публикацијата, покажуваат дека во летото 2024 г. околу 70 отсто од територијата на земјата беше во „критична ситуација“.
Новиот откуп значително ќе придонесе за спасување на посевите во подрачјата погодени од суша, вклучително и култури како пченица, репка и јачмен, кои се меѓу најзагрозените од сушата, коментира публикацијата ObserverNews.