За време на последната претседателска кампања во САД, Доналд Трамп се залагаше за идејата за автоматско доделување дозволи за престој на странски студенти по дипломирањето. Во тоа време, тој се жалеше дека талентирани поединци ги напуштаат САД и основаат успешни компании во Кина и Индија.
Сепак, по враќањето во Белата куќа, реториката на Трамп значително се промени.
Остри потези против странските студенти
Во обид да ја ослабне академската заедница што ја гледа како идеолошки противник, администрацијата на Трамп презеде невидени мерки што би можеле да имаат долгорочни последици. Експертите веќе предупредуваат дека новите потези ќе резултираат со намалување на интересот кај странските студенти за студирање во САД – што би можело да предизвика значително губење на таленти.
За само неколку дена, беше направен обид да се забрани запишувањето на странските студенти на престижниот универзитет Харвард.
Во исто време, државниот секретар Марко Рубио најави агресивно укинување на студентските визи – првенствено за кинеските студенти, кои со години беа најбројни во САД, иако неодамна беа престигнати од Индија.
Рубио веќе поништи илјадници визи, наведувајќи ги протестните активности против израелската офанзива во Газа, како и помалите сообраќајни и други прекршоци.
Затворање кон светот
„Соединетите Американски Држави традиционално се познати по својата отвореност кон научните и техничките истражувања, што привлекува многу млади луѓе од земји кои не се толку отворени“, објаснува проф. Фиби Сенгерс од Универзитетот Корнел.
Таа додава дека се очекува нагло намалување на бројот на странски студенти:
„Овие студенти нема да исчезнат – тие ќе останат во своите земји или ќе одат во земји кои ги прифаќаат, каде што ќе градат компании и ќе се натпреваруваат со американските компании.“
Универзитетите како „непријатели на елитата“
Американските универзитети се меѓу најпрестижните, но и најскапите во светот. Странските студенти кои плаќаат целосна школарина се клучен извор на приход, заедно со владините средства за истражување што Трамп исто така ги намалува.
Стејт департментот ги оправдува мерките тврдејќи дека Кина „краде“ американска технологија, додека Трамп инсистира на повеќе места за домашни студенти.
Сепак, политичкиот круг на Трамп долго време ги таргетира универзитетите како бастиони на либералните елити – со висока школарина и селективност, тие се претставени како спротивност на „народната“ влада. Потпретседателот Џ.Д. Венс дури и изјави во 2021 година: „Универзитетите се непријател“. Иако самиот дипломирал на Јеил.
Губење на милијарди долари и талент
Американските универзитети имаат огромно влијание врз економијата – меѓународните студенти донесоа 50 милијарди долари приходи во 2023 година. Многу од најуспешните американски претприемачи се поранешни меѓународни студенти, вклучувајќи го и Елон Маск, близок соработник на Трамп.
Според професорот Кришна Бисти од Државниот универзитет Морган, сегашната атмосфера може да ги одбие дури и најдобрите кандидати:
„Не е само прашање на виза. Станува збор за чувство на безбедност, припадност и академска слобода.“
Во меѓувреме, конкурентските земји ги зајакнуваат своите политики за привлекување странски студенти. Универзитетот за наука и технологија во Хонг Конг неодамна понуди забрзан прием за студентите на Харвард што Трамп сака да ги избрка.
Иако САД со години се водечка дестинација за меѓународни студенти, тие губат терен во последните години. Во академската 2023/24 година имаше рекордни 1,1 милиони меѓународни студенти – но тие сè уште сочинуваат помалку од 6% од вкупната студентска популација, во споредба со над 25% во Велика Британија.
„Дури и ако сè требаше да се смени утре, штетата веќе ќе беше направена. Нашиот имиџ како отворено и гостопримливо општество е сериозно оштетен“, заклучува проф. Сенгерс.