Универзитетскиот професор Александар Спасеновски, во опсежна анализа за 4TV.mk по повод четиригодишнината од војната во Украина, посочува дека иако поддршката од ЕУ и НАТО останува силна, на меѓународната сцена се појавуваат сериозни „дисонантни тонови“. Според него, клучните сојузници на Украина денес можат да се поделат во три карактеристични групи со различни визии за завршување на конфликтот.
Разединетоста на сојузниците: Од песимизам до нов оптимизам
Професорот Спасеновски ги дефинира трите позиции на западните држави кои го обликуваат текот на војната:
- Група на воздржани (Унгарија и Словачка): Овие држави манифестираат песимистички став кон барањата на Украина. Нивната поддршка е примарно вербална, со силен акцент на итно прекинување на конфликтот, дури и по цена на отстапки од основните демократски вредности и природни права.
- Група на „прагматичен мир“ (САД под администрацијата на Трамп): Оваа група се залага за изнаоѓање брза формула за прекин на непријателствата. Новата американска политика сега се фокусира на воспоставување траен мир преку валоризација и на украинските, но и на руските интереси – позиција која проф. Спасеновски ја оценува како тешко помирлива бидејќи интересите меѓусебно се исклучуваат.
- Група на „стара Европа“ (Велика Британија, Германија и Франција): Оваа „голема тројка“ покажува изразен оптимизам и желба преку заеднички акции и нови пакети санкции да ја дисциплинира руската надворешна политика, цврсто стоејќи на страната на украинските барања.
Доминацијата на американската моќ и изборните рефлексии
Според анализата, американската политика во овој момент е доминантна поради огромната моќ на државата. Спасеновски забележува значително скршнување во Вашингтон по изборот на Доналд Трамп. Додека претходно САД беа синхронизирани со Франција и Германија, сега фокусот е префрлен на изнаоѓање начин за запирање на разрушувањето на украинското општество преку преговори.
„Голем дел од западните елити сега анализираат дали оваа траекторија на САД има траен карактер. Клучни ќе бидат претстојните избори за Конгресот и Сенатот (midterm elections), каде ќе се види дали американските граѓани ќе ја валоризираат или казнат ваквата административна политика“, посочува професорот.
Македонија помеѓу емоциите и прагматизмот
Во однос на позицијата на Македонија, Спасеновски смета дека државата, без оглед на внатрешните политички промени, мора да остане конзистентна во следењето на сигналите од стратешките партнери.
Поддршката на Македонија за Украина, според него, се темели на два клучни фактори:
- Вредносен фактор: Емотивната потреба да се застане на страната на неправедно нападнатиот.
- Прагматичен фактор: Обврската на Македонија како членка на НАТО и стратешки партнер на САД да ги поддржува проектите и принципите формулирани од најмоќните држави во Алијансата.
Професорот заклучува дека Македонија е должна внимателно да се прилагодува на меѓународните превирања, истовремено заштитувајќи ги своите стратешки интереси во рамките на евроатлантското партнерство.
Целата емисија во продолжение: