Парламентот на Израел, Кнесет, усвои нов закон со кој се воведуваат построги казни за смртоносни терористички напади, вклучувајќи можност за смртна казна. Законот, поддржан од владејачката коалиција и премиерот Бенјамин Нетанјаху, доби 62 гласа „за“ и предизвика бурни реакции дома и во странство.
Што предвидува законот?
Според новите одредби, лица осудени за терористички напади кои предизвикале смрт може да добијат смртна казна или доживотен затвор. Во воените судови на Западниот Брег, смртната казна станува практично задолжителна, а доживотен затвор се изрекува само ако постојат „посебни причини“. Одлуките се носат со обично мнозинство, без потреба од едногласност.
Законот воведува различни процедури за граѓански судови во Израел и за воени судови на окупираните територии, а можностите за жалба се значително ограничени. Егзекуцијата треба да се спроведе во рок од 90 дена, со можност за одложување до 180 дена по барање на премиерот, и ќе се извршува со бесење.
Историски контекст
Иако формално смртната казна постоеше за одредени злосторства, речиси не се применуваше. Од основањето на државата, само две лица беа егзекутирани: Меир Тобијански во 1948 година, подоцна рехабилитиран, и Адолф Ајхман во 1962 година.
Иницијатори и политичка поддршка
Законот беше инициран од крајно десничарската партија „Еврејска моќ“, предводена од Итамар Бен-Гвир, и поддржан од партијата Ликуд и други десничарски партии.
Критики и реакции
Законот предизвика силни реакции: Европската унија изрази „длабока загриженост“, Советот за човекови права на ОН предупреди на прекршување на правото на живот, а израелската организација Б’Тселем го оцени како чекор кон „дехуманизација“. Критичарите предупредуваат дека законот е дискриминаторски и во практика најчесто ќе се применува врз Палестинците.
Правна неизвесност
Иако законот е усвоен, постои можност да биде оспорен или изменет од Врховниот суд на Израел. Истовремено, се разгледува и дополнителен закон за специјален трибунал за нападите од 7 октомври 2023 година, што може дополнително да ја прошири примената на смртната казна.
Законот отвора сериозна дебата, не само за безбедноста, туку и за правдата, човековите права и иднината на правниот систем во регионот.