Преглед на состојбата со тужбите во јавното здравство
Вкупно 1.822 вработени од јавните здравствени установи во Македонија покренале судски постапки против своите работодавачи поради неисплатени додатоци на плата. Вкупната сума на тужбените барања изнесува 134,6 милиони денари (околу 2,18 милиони евра), информираше директорот на Фондот за здравствено осигурување (ФЗО), Сашо Клековски.
Според податоците, тужби се поднесени во 62 од вкупно 108 јавни здравствени установи, што е повеќе од половина од капацитетите во државата. Основните причини за ваквите чекори се неисплатените надоместоци за:
- Прекувремена и ноќна работа;
- Работа во смени, во недела и за време на празници;
- Бонуси и јубилејни награди.
Најкритични точки и финансиски товар
Најголем број тужители има во Општата болница во Куманово (317 вработени), додека највисок поединечен износ на побарувања е забележан кај Клиничката болница во Битола, со вкупен износ од 16,8 милиони денари.
Клековски предупредува дека финансискиот товар врз системот веројатно ќе расте, со оглед на тоа што многу постапки се во тек, а се најавуваат и нови тужби, како онаа во Здравствениот дом во Кратово за дополнителни 3,5 милиони денари.
Анализа на платите и додатоците во секторот
ФЗО објави детална анализа за декември 2025 година, која опфаќа 18.872 вработени. Главните наоди покажуваат:
- Просечна нето-плата: 50.039 денари.
- Просечна основна плата: 37.660 денари.
- Највисок удел на додатоци: Забележан е во установите со 24-часовен режим (Кардиохирургија – 40,66%, КБ Штип – 37,83%).
- Најнизок удел на додатоци: Под 15% кај поликлиниките и превентивните установи кои не работат со дежурства.
Мерки за решавање на проблемот
За да се надминат недоразбирањата и да се намалат судските трошоци, Министерството за здравство формираше работна група составена од претставници на Министерството, ФЗО и репрезентативните синдикати. Целта е да се прецизира начинот на исплата на додатоците и да се елиминираат „сивите зони“ во толкувањето на колективните договори.
Клучни препораки и идни чекори:
- Приоритетна исплата на правосилните судски пресуди и постигнатите спогодби;
- Воведување централен регистар за судски предмети;
- Зајакнување на правните служби во болниците;
- Унапредување на социјалниот дијалог со вработените.
Покрај финансиските предизвици, Клековски нагласи дека недостигот на анестезиолози останува еден од најсериозните системски проблеми, иако се очекува вкупниот број на вработени во јавното здравство во 2026 година да надмине 19.000 лица.