Денеска, на 27 јули (според стар стил) односно 9 август (по нов стил), Православната црква го празнува споменот на Светиот великомаченик и исцелител Пантелејмон – еден од најпочитуваните светци-бесребреници и заштитник на лекарите и сите на кои им е потребно исцеление.
Името Пантелејмон во превод значи „семилостив“, што соодветствува на неговото дело и милосрдието што го покажал кон болните и страдалниците.
Потекло, изучување на медицината и крштевање
- Потекло: Роден во Никомидија, во семејство на мајка христијанка (Евула) и татко незнабожец (Евсторгиј).
- Образование: Уште во младоста се одликувал со умот и брзо ја изучил тогашната лекарска наука.
- Примање на верата: Свештеникот Ермолај го повикал кај себе, го упатил во христијанското учење и го крстил во името на Исус Христос.
- Прво чудо: Со молитва и во името на Христос чудотворно излечил еден слеп човек кому другите лекари не можеле да му помогнат, по што и излечениот примил крштевање.
Исповедање на верата пред царот и мачеништво
Поради завист од страна на другите лекари, Пантелејмон бил наклеветен кај царот Максимијан дека е христијанин.
Кога бил изведен пред судот, тој храбро и слободно ја изјавил својата вера:
„Со телото застана пред земниот цар, а со умот стоеше пред Царот небесен.“
За да ја докаже силата на живиот Бог, пред очите на царот веднаш излечил еден парализиран (фатен) човек кој боледувал со години. Овој чин привлекол многумина незнабошци кон христијанството.
Поради ова, царот го подложил на сурови мачења, но Господ повеќепати му се јавувал и го спасувал цел и неповреден. Заедно со него во овој период пострадале и свештеникот Ермолај, Ермип и Ермократ.
Погубувањето и чудесата при смртта
Кога конечно бил осуден на смрт со отсекување на главата, Свети Пантелејмон клекнал на молитва:
- Скршениот меч: Кога џелатот го замавнал мечот, тој се искршил како да бил направен од восок.
- Доброволна жртва: Џелатот не можел да го погуби сè додека светителот сам не ја завршил молитвата и не порачал да го извршат погубувањето.
- Маслинката со плод: Свети Пантелејмон бил посечен под една сува маслинка, која веднаш по неговата смрт целата се закитила со изобличен плод.
Свети Пантелејмон пострадал во својата младост, на 27 јули 304 година.
Култ и значење во Православието
Неговите свети мошти останале извор на исцеление за верниците. Свети Пантелејмон редовно се повикува во молитвите за водосвет и маслосвет, заедно со свети Ермолај и останатите свети бесребреници.
Најубавиот и најпознатиот храм посветен на овој светител се наоѓа на Света Гора (рускиот манастир „Св. Пантелејмон“), а во Македонија посебно место зазема манастирот „Св. Пантелејмон“ во Горно Нерези, Скопје.