Цените на алкохолните пијалоци драстично варираат ширум Европа, при што географската положба и даночната политика играат клучна улога во тоа колку граѓаните плаќаат за чашка пијалак. Најновите податоци на „Евростат“ за 2024 година откриваат огромен јаз меѓу Северна и Јужна Европа, додека Македонија се позиционира речиси израмнето со европскиот просек.
Според статистиката, европските домаќинства во просек трошат по 1,50 евра на алкохолни пијалоци од секои 100 евра наменети за стоки и услуги. Сепак, кога ќе се погледнат цените на рафтовите, сликата е сосема поинаква.
Индекс 100: Како се мери скапотијата?
За потребите на споредбата, просекот во Европската Унија е поставен на индекс 100.
- Ако индексот е над 100, земјата е поскапа од просекот на ЕУ.
- Ако индексот е под 100, алкохолот е поевтин.
Скандинавски „ценовен шок“: Исланд е апсолутен рекордер
Ако планирате забава во Исланд, подгответе се за сериозен удар по буџетот. Оваа островска земја е најскапа во Европа (споредено со 36 земји). Таму, за пијалаци кои во ЕУ просечно чинат 100 евра, граѓаните плаќаат вртоглави 285 евра. Тоа е за 185% поскапо од европскиот просек.
Слична е ситуацијата и во остатокот од северот и одредени земји надвор од ЕУ:
- Норвешка: Индекс 226 (над двојно поскапо).
- Финска: Индекс 210.
- Турција: Индекс 203.
- Ирска: Индекс 198.
- Шведска: Индекс 146.
Југот и Централна Европа: Рај за љубителите на пијалак
На спротивниот крај од скалата се наоѓаат земјите со најниски цени, предводени од медитеранските држави и Германија.
- Италија: Најевтина во оваа група со индекс од 84 евра. Тоа значи дека цените се 16% пониски од просекот на ЕУ.
- Германија: Индекс 87.
- Австрија: Индекс 90.
- Шпанија: Индекс 91.
Франција е една од ретките земји во овој регион која е малку над просекот со индекс од 102.
Каде е Македонија?
Република Северна Македонија се наоѓа во „златната средина“, со цени кои се речиси идентични со просекот на Европската Унија. Според податоците, индексот за Македонија изнесува 99 евра, што ја става земјата веднаш под европската црта, правејќи ја поевтина од соседна Грција (која обично следи повисоки индекси), но поскапа од земјите како Германија и Италија во однос на номиналните цени на алкохолот.
Експертски агол: Данокот како алатка за здравје
Професорот Колин Ангус од Универзитетот во Шефилд предупредува дека самата цена не ја отсликува целосната реалност, бидејќи ова рангирање не ги зема предвид платите и куповната моќ (прифатливоста).
Сепак, тој посочува дека главниот виновник за високите цени на северот е даночната политика.
„Данокот е клучен фактор во создавањето разлики во цените. Повисоките даноци на алкохолот се еден од најважните двигатели на високите цени во северна Европа“, објаснува Ангус.
Причината за ова е културолошка и здравствена. Во Скандинавија, Ирска и Велика Британија, високите даноци се одговор на историски високите нивоа на консумирање алкохол и штетите поврзани со него. Од друга страна, медитеранските земји имаат поинаква култура на пиење и помала потреба од драконски даноци за обесхрабрување на потрошувачката.
