Технолошкиот гигант „Гугл“ побара дозвола од Агенцијата за заштита на животната средина на САД (EPA) да ослободи до 64 милиони машки комарци одгледувани во лабораторија во Калифорнија и Флорида. Барањето, објавено во Федералниот регистар на САД, би ослободило 16 милиони од овие инсекти годишно во секоја држава во текот на двегодишен тест период.
Целта на големиот биотехнолошки проект е драстично да се намали популацијата на диви комарци кои пренесуваат смртоносни болести како што се денга, Зика треска, жолта треска и Западнонилска треска. Јавните консултации за иницијативата завршуваат на 5 јуни, по што федералните власти ќе донесат конечна одлука за почетокот на експериментот.
Бактериско оружје наместо пестициди
Проектот го води одделот Debug, кој стапи под директна контрола на Google LLC кон крајот на 2024 година. Научниот метод не се потпира на хемиско прскање или зрачење, туку на таканаречената техника на некомпатибилни инсекти. Лабораториите на компанијата одгледуваат машки комарци од видот Culex quinquefasciatus , кои се вештачки инфицирани со природно присутната бактерија Wolbachia.
Кога овие мажјаци се парат со диви женки во дивината, бактериите го блокираат развојот на јајцата и тие не се изведуваат. Бидејќи машките комарци не касаат ниту се хранат со крв, тие се сосема безопасни за луѓето, а популацијата на штетници се намалува со секоја следна генерација.
Вештачката интелигенција ги сортира инсектите
Размножувањето и прецизното одвојување на милијарди микроскопски инсекти бара значителни технолошки ресурси. Инженерите на Google користат специјализирани сензори и компјутерски вид базирани на вештачка интелигенција. Алгоритмите автоматски ги фаќаат и отстрануваат женките, осигурувајќи дека само безбедни машки комарци се пуштаат во дивината.
Програмата Debug веќе има сериозни глобални размери. Досега, компанијата ослободи повеќе од 1 милијарда комарци на четири континенти. Во Сингапур, каде што работи главниот истражувачки центар на проектот, производството на биолошкото оружје е проширено од 6 на 10 милиони инсекти неделно. Официјалните податоци од Националната агенција за животна средина во Сингапур известуваат за пад од 80% до 90% на опасните инсекти во тест областите и повеќе од 70% помалку случаи на денга треска.
Менаџерот на проектот Debug, Линус Апсон, коментираше за глобалната стратегија на компанијата:
„Нашиот успех во Сингапур ни дава самодоверба да се прошириме уште повеќе. Нашата цел е да го унапредиме производството и ослободувањето на комарци преку технологијата и да им помогнеме на повеќе заедници во Азија, каде што се регистрирани 70 проценти од случаите на денга треска во светот.“
Обемот на иницијативата дополнително се зголеми по склучувањето на глобалниот сојуз помеѓу Google и Светската програма за комарци на Универзитетот Монаш, насочен кон автоматизирана дистрибуција на биотехнолошкото решение во најпогодените региони на планетата.
Загриженост за животната средина и реакција на јавноста
И покрај силните научни аргументи, проектот се соочи и со бран скептицизам. Некои еколошки организации и локални заедници во САД изразија сериозна загриженост во рамките на јавните консултации со EPA. Главната критика е насочена кон недостатокот на долгорочни истражувања за тоа како масовното и вештачко опаѓање на цел биолошки вид ќе влијае на локалните екосистеми, птиците и синџирите на исхрана.
Додека во САД и Азија се дебатира за дигитални системи за контрола на населението и инвестиции во биотехнолошка технологија од милијарди долари, во Бугарија и регионот на Дунав проблемите остануваат на основно ниво на домаќинства. Во тековната 2026 година, над 1 милион жители во 35 општини на Дунав, вклучувајќи го и Русе, останаа без соодветна заштита од наезда од комарци поради административни доцнења во државното финансирање и неуспешни јавни набавки за класично хемиско прскање.