Речиси секојдневни масовни протести, блокади на институции, блокади на сите факултети низ државата, од 1 ноември, односно падот на настрешницата на железничката станица во Нови Сад, потоа претепувањето на студентите и опозицијата од платениците на режимот на Александар Вучиќ, истражувањата на јавното мислење кои излегуваат јавно покажуваат дека рејтингот на претседателот на Србија не паѓа, како што не се зголемува рејтингот на опозицијата.
Испитаниците од Данас имаат различни ставови за овој конкретен феномен, што е тешко да се објасни.
– Релативната стабилност во поддршката и на власта и на опозицијата, и покрај блокадите и протестите, емпириски може да се објасни на два доминантни начини. Прво, блокадите и протестите повеќе водат кон хомогенизација во двата блока отколку до радикални промени на верувањата и премини од еден во друг блок. Тоа значи дека блокот на незадоволните и оние кои ја критикуваат власта се уште посилно убедени во нивните ставови и обратно – изјави за Данас Бојан Клачар, директор на Центарот за слободни избори и демократија.
Ваквото сценарио, вели понатаму, значи уште помалку разбирање и доверба од сега, па веројатно како заедница сме на историски ниско ниво на недоверба кон власта и опозицијата, како и кон нивните поддржувачи.
– Друга причина е што блокадите и протестите навистина доведоа до силна хомогенизација на учесниците, но не и до политичка артикулација што ќе резултира со засилена опозиција или нивен повисок рејтинг. За да се сменат односите меѓу партиите, потребно е општествените потреси, поточно протестите, да бидат политички артикулирани и регистрирани во работата на политичките организации. На крајот, важни причини за релативната стабилност на владата се уште два показатели од истражувањето, а тоа се довербата во претседателот, кој ја симболизира владејачката коалиција и релативно висок процент на граѓани кои сметаат дека државата се движи во вистинската насока. насока – тоа значи дека таквата перцепција ја намалува мотивацијата за учество во протести и индиректно поттикнува промени – заклучува Бојан Клачар.
На пример, претседателот на Србија, Александар Вучиќ, рече дека направил истражување за тоа колкава поддршка има од граѓаните на Србија како претседател на Србија во моментов и изјави дека таа е дури 63 проценти .
– Во декември минатата година околу два милиони гласачи гласаа за власта, а 1,5 милиони за опозицијата, кога ќе се соберат сите опозициски партии. Сега прашање е дали има прелевање на гласачкото тело, од први ноември до денес. Јасно е дека власта се обидува да заштити два милиони гласачи, инаку немаше да има ниту апсење на Горан Весиќ, ниту покренување постапка… ако власта не проценеше дека од нив се очекуваше да покажат одговорност. Затоа, се што прави власта е да ги задржи тие гласачи во владиниот блок. Секојдневното појавување на Вучиќ во медиумите и поддршката за младите е наменета за родителите, бабите и дедовците и постарите граѓани. Сака да им ја пренесе пораката дека се грижи за децата и младите, затоа не го оставајте сега – изјави за Данас Александар Ивковиќ, истражувач во Центарот за современа политика.
Како што додава, наративот за наводната закана за државата, најавата за напад од таканаречениот надворешен фактор, има и за цел да се зачува гласачкото тело, хомогенизирање на оние кои се приемчиви на тие пораки.
-Кога станува збор за електоратот на опозицијата, може да се каже дека демонстрантите и студентите кои секојдневно се на улица припаѓаат на тие милион и пол гласачи, односно сигурно претходно не гласале за власта. бидејќи не планираат да го сторат тоа на следните избори. Гледаме дека рејтинзите не се движат премногу. Од друга страна, не мора да значи дека тие не се движат, само врз основа на истражувањето кое стигна до јавноста. Јас би се сомневал во веродостојноста на одредени студии , имајќи предвид дека тие имаа многу грешки. Да речеме, анкетата на Фактор плус, која излезе пред неколку дена, пред изборите во 2022 година, имаа анкета која на СНС му даде 53 отсто, па на крајот освоија 43 – потсетува Александар Ивковиќ.
Но, посочува понатаму, дури и да претпоставиме дека се во право, и дека рејтингот е горе-долу непроменет во однос на изборите во декември 2023 година, она што ни недостига во тоа истражување, вели, е колку решителни гласачи ги има во нивниот примерок.
– Значи, кога го поставуваат прашањето за кого би гласале на следните избори и ги наведуваат сите партии, колку испитаници всушност избираат партија, а колку остануваат неопределени. Ако само 50 отсто од испитаниците изберат една од страните, а останатите 50 отсто останат неопределени. Би знаеле дека имаме уште најмалку 20 отсто луѓе кои би се определиле за опција до следните избори, што значително би ги променило овие рејтинзи од истражувањето – вели нашиот соговорник.
Затоа што, додава тој, излезноста во Србија реално е околу 70 проценти или повеќе.
– Сосема е реално дека од овие два милиони гласачи на власта, еден дел сега е неопределен поради овие настани, но не избраа ниту една опозициска партија на која би ѝ ја префрлиле поддршката. Тешко е да се очекува дека некој што гласал за СНС сега ќе гласа за ССП, на пример, тврда опозиција, веќе им треба некој што знае да им се обрати, тоа го направи доктор Милиќ во Ниш, да се потсетиме, а тој собра многу меки гласачи на СНС. Но, тој, на пример, не се ни вклучи во ова истражување… – вели Ивковиќ.
Исто така, додава тој, опозицијата се уште не испраќа јасни пораки дали ќе учествува на изборите и во кои коалиции. што им отежнува не само на поранешните гласачи на СНС туку и на опозицијата, бидејќи не знаат дали ќе повикаат на бојкот на евентуалните избори.
Според поранешниот премиер на Војводина и професор на Правниот факултет во Нови Сад, единствената причина поради која Вучиќ успева да одржи значителен рејтинг е блокадата на медиумите под која најмалку една третина од српските граѓани немаат пристап до бесплатни електронски медиуми и не добиваат информации на Интернет.
– Доколку медиумите контролирани од режимот не формираа некаков пропагандно-мафијашки конзорциум, туку беа суштински објективни и слободни – немаше да имаат ни двоцифрена поддршка, поради речиси секојдневните прогресивни афери и криминали. Сепак, според некои теории, влада која ја откажуваат само пет проценти од граѓаните е неодржлива. 50 отсто од граѓаните по ниту една цена не сакаат повеќе да го трпат режимот на Вучиќ. Власта што антагонизираше толку многу луѓе не може да управува со толку сложен систем како што е државата – заклучува Бојан Пајтиќ.
