Триесет и шестиот Самит на НАТО денес официјално започнува во главниот град на Турција. Анкара ќе биде домаќин на светските лидери, а во интензивната дипломатска размена едни ќе се најдат во прв план, додека други ќе останат во сенка.
Самитите на НАТО не се само средби за ажурирање на безбедносната архитектура. Тие се и геополитичка сцена на која се откриваат политичките карактери, капацитетот за одлучување и рефлексите во услови на криза. На таа сцена некои актери даваат насока, додека други чекаат да бидат насочени или нивните предлози остануваат без поголемо влијание.
Во првиот ред се лидери со висок апетит за ризик и склоност да преземаат чекори за глобален успех, како што се претседателот на Турција Реџеп Таип Ердоган и претседателот на Соединетите Американски Држави Доналд Трамп. На оваа група се придружуваат и италијанската премиерка Џорџа Мелони и канадскиот премиер Марк Карни.
Меѓу оние што ќе го креираат дневниот ред несомнено е Доналд Трамп. Освен официјалните точки на дневниот ред, вниманието ќе биде насочено кон неговите билатерални средби и можните препукувања со Џорџа Мелони. Впечатливо е и тоа што во пресрет на самитот неговите советници нагласија дека САД не се откажуваат од интересите во Арктикот и Гренланд.
Канада, со премиерот Марк Карни, се очекува да настапи како „тивка сила“. Иако нема водечка улога во безбедноста на европскиот континент, Канада е цврсто усогласена со Данска и северните земји во врска со Арктикот и Гренланд. Воедно, не подлегнува на провокативната реторика кон неа. Во рамки на алијансата, Карни веројатно ќе биде запаметен како важен актер што го претставува континуитетот на системот и профил со низок ризик.
Италијанската премиерка Џорџа Мелони е уште еден значаен „играч“. Настојува да одржи внимателна рамнотежа меѓу идеолошка јаснотија и прагматична усогласеност, при што не сака да остане во сенка на провокативните изјави на Доналд Трамп. Фактот што Италија, иако во последен момент, дозволи проширување на бројот на земји опфатени со Договор за одбранбена соработка, како и нејзината подготвеност за бројни договори во одбранбената индустрија со Турција и Франција, ја вбројуваат Мелони меѓу носителите на одлуки на овој самит.
Покрај високопрофилните лидери, на средбата ќе има и владини челници од кои не се очекува да заблескаат. Во оваа група спаѓа и премиерот на Обединетото Кралство Кир Стармер.
Кир Стармер ќе учествува како премиер во оставка, оценет како најслаб британски премиер во историјата на НАТО. Тој стана жртва на сопствениот пристап што трансатлантските односи ги сведува на пресметка на трошоци и придобивки и не успеа да ги исполни домашните очекувања. Дополнително, одлуката да го именува Питер Манделсон — чие име се споменува во предметот Епстин — за амбасадор на Обединетото Кралство во Вашингтон, го трасираше патот кон неговата оставка.
Друг лидер со ограничен простор за маневар е шпанскиот премиер Педро Санчес. Поради истрагата за корупција против неговата сопруга, тој беше принуден да побара од врховниот суд привремено укинување на забраната за нејзино излегување од земјата. Се очекува и да се соочи со остри критики од Доналд Трамп, бидејќи Шпанија постојано не ги исполнува целните нивоа на одбранбени трошоци. Во игра е и сценарио Соединетите Американски Држави да ги намалат активностите, па дури и да ја затворат поморската база Рота.
Во категоријата лидери „со скршени крилја“ највпечатлив е францускиот претседател Емануел Макрон. По девет години променливи односи со Турција, од него се очекуваат гестови на добра волја во Анкара. Иако овој самит би можел да биде негов последен во рамки на НАТО, заложбите што ги туркаше за „стратешка автономија“ на Европската унија останаа без посакуван исход. Во период кога САД делумно се повлекуваа од конвенционалната безбедност на европскиот континент, неговата идеја за нуклеарен чадор за европските сојузници не наиде на поширока поддршка. Затоа Макрон ќе се обиде повторно да ѝ обезбеди на Франција значајно место во рамнотежата на силите во Европа.
На крајот, самитот во Анкара ќе послужи како тест за лидерство: кој навистина управува со насоката на алијансата и кој се сведува на спореден лик. Од исходот на состаноците и неформалните договори ќе зависи не само краткорочната динамика во рамки на НАТО, туку и подолгорочната стабилност на европската и евроатлантската безбедносна архитектура.