Уставниот суд за првпат од своето постоење примени нов механизам за заштита и извршување на сопствените одлуки (предвиден со Актот на Судот од септември 2024 година), известувајќи ги Јавното обвинителство и Судскиот совет дека судија од Основниот граѓански суд Скопје одбил да ја изврши правосилната и задолжителна Уставна одлука БЗСП.бр.8/2025 за случајот на новинарката Наташа Стојановска.
Уставниот суд веќе донесе и соодветно Решение со кое официјално констатира дека неговата одлука не е извршена.
Хронологија на случајот и правниот преседан
- 24 септември 2025 година: Уставниот суд утврди повреда на слободата на јавно изразување на мислата на новинарката Наташа Стојановска (поврзано со настаните од 27 април 2017 година во Собранието, каде што била спречена да известува и не ѝ била пружена заштита). Повредата беше нанесена со две претходни пресуди – на Основниот граѓански суд Скопје (15.06.2022) и на Апелациониот суд Скопје (19.12.2024).
- 22 мај 2026 година: Адвокатот Филип Медарски го извести Уставниот суд дека судијата од Основниот граѓански суд Скопје го отфрлил предлогот на Стојановска за повторување на постапката и одбил да ја земе предвид Одлуката на Уставниот суд.
- 15 јули – 22 јули 2026 година: Уставните судии, по детален увид во Решението П4-240/22 од 4 мај 2026 година, донесоа посебно Решение со кое констатираат дека Одлуката БЗСП.бр.8/2025 не е извршена.
Позиција на Уставниот суд: Повреда на Уставот и занемарување на судската пракса
Уставниот суд соопшти дека првостепениот суд неоправдано се повикал на Законот за парничната постапка (тврдејќи дека уставната одлука не е нов факт/доказ), со што ги занемарил нејзината конечност, извршност и општа задолжителност:
- Постоечка судска пракса: Во истиот тој Основен граѓански суд Скопје веќе постоела воспоставена пракса за прифаќање на одлуките на Уставниот суд како основа за повторување на постапките (случајот со Одлуката У.бр.146/2021 во предметот МАЛВП-705/20, што подоцна беше потврдено и од Апелација со Решението ГЖ-118/24).
- Повреда на правата: Со ова постапување, Граѓанскиот суд повторно ја оневозможил уставно гарантираната заштита на правата на подносителката Стојановска.
Кривично-правни последици
Уставниот суд потсетува дека неизвршувањето на неговите одлуки е заштитено со кривично-правни санкции.
Бидејќи прашањето за постоење одбивање за извршување и утврдување на евентуална кривична и дисциплинска одговорност на конкретниот судија спаѓа под ингеренција на надлежните органи, случајот официјално им е предаден на Јавното обвинителство и Судскиот совет за понатамошно постапување.