Лидерите на земјите членки на НАТО се очекува да се воздржат од јавни критики за состојбата со човековите права во Турција за време на претстојниот самит во Анкара на 7–8 јули, на позадина на засиленото стратешко сојузништво и растечката улога на земјата во безбедноста на Алијансата, пренесува Ројтерс.
Дипломатски извори посочуваат дека ова претставува промена во западниот пристап по кризата од 2021 година, кога заедничко соопштение на десет амбасадори со барање за ослободување на бизнисменот и филантроп Осман Кавала предизвика остра реакција од претседателот Реџеп Таип Ердоган и закана за протерување на дипломатите. По кратка ескалација кризата беше ставена под контрола, а оттогаш западните влади ги ограничуваат јавните позиции за внатрешнополитички прашања во Турција.
Трендот дополнително се засили по избувнувањето на војната во Украина во 2022 година, која ја претвори Анкара во клучен посредник меѓу Русија и Западот и го зголеми нејзиното значење за безбедноста на источното крило на НАТО. Очекувањата се дека состанокот во Анкара ќе помине без јавни критики за постапките кон опозицијата, вклучително и кон Републиканската народна партија. Како еден од најчесто наведуваните случаи се споменува апсењето и разрешувањето на градоначалникот на Истанбул Екрем Имамоглу, кој важи за главен политички опонент на Ердоган. Дипломати наведуваат дека ваквите теми веројатно нема да се отвораат во официјалните формати.
Критичарите ова го опишуваат како „западно молчење“, кое, според нив, ја поттикнува ерозијата на демократските институции и го стеснува политичкиот простор на опозицијата. Тие предупредуваат дека отсуството на јавен притисок ја намалува способноста на сојузниците да влијаат врз внатрешните процеси во Турција. Поранешниот американски амбасадор во Анкара Дејвид Сатерфилд нагласува дека меѓународните партнери треба да продолжат да го отвораат прашањето за состојбата на институциите, бидејќи политичката насока на земјата „не е неповратна“.
Официјален коментар од администрацијата на Ердоган за овие оценки нема. Властите во Анкара ги отфрлаат обвинувањата за политизирање на судството и тврдат дека судската власт е независна.
Истовремено, сојузниците во НАТО го подвлекуваат стратешкото значење на Турција. Земјата ја има втората по големина армија во Алијансата и е меѓу водечките производители и извозници на вооружени беспилотни летала, што ја прави клучен фактор за одбранбениот баланс во Европа. Очекувања се дека генералниот секретар на НАТО Марк Руте ќе објави нови одбранбени договори во вредност од десетици милијарди долари, насочени кон индустриска соработка и зголемување на меѓусебната усогласеност меѓу сојузниците.
Посетата на претседателот на САД Доналд Трамп ќе биде негово прво патување во Турција во рамките на актуелниот мандат. Се очекува тој да се сретне со Ердоган, кого го опишува како политички сојузник и личен пријател. Дипломати коментираат дека западниот пристап кон Анкара сѐ повеќе е обележан со прагматизам и транзакциска логика, при што прашањата за демократијата потиснуваат пред стратешките интереси поврзани со безбедноста, одбраната и контролата на миграцијата. Турција, пак, нагласува дека самитот треба да покаже единство во рамките на Алијансата и да го продлабочи соработувањето во одбранбената индустрија, наведува Ројтерс.