Маја Петрова, советник-портпарол и заменик-претседател на Синдикалната организација на јавните обвинителства, упати остар и дециден апел до Собранието и Министерството за правда во врска со новиот Предлог-закон за јавнообвинителска служба. Говорејќи во име на 350 вработени во службата, таа изрази длабоко институционално разочарување и предупреди дека текстот кој е пуштен во собраниска процедура ги избришал суштинските реформи договорени во Работната група.
Скриени измени зад грбот на експертите
Петрова, која и самата била дел од Работната група за подготовка на законот, открива дека финалната верзија на текстот била модифицирана без знаење на членовите кои со месеци работеле на неа.
- Текстот скриен од синдикатот: Членовите на Работната група никогаш не ја добиле на увид финалната верзија објавена на ЕНЕР, ниту пак онаа доставена до Собранието.
- Нетранспарентни промени: Официјално не се знае кои решенија биле изменети, од кого и со какви аргументи.
„Обвинителството не е класична администрација“
Клучната критика е насочена кон тоа што предложената регулатива, наместо да создаде посебна и автентична јавнообвинителска служба, ја враќа професијата во рамките на класичниот административен модел кој со години се покажал како нефункционален.
„Со години укажуваме дека работата во јавното обвинителство не може да се третира како класична административна работа. Работиме со кривични предмети, класифицирани информации, финансиски истраги и докази кои директно влијаат врз кривичниот прогон и владеењето на правото. Наместо закон што ќе ја препознае таа специфичност, добиваме модел близок до државната администрација“, потенцира Петрова.
Дополнително, таа алармира дека во законот за првпат се воведува категоријата „државни службеници“ како посебен дел од службата, што создава опасни статусни поделби меѓу луѓе кои секојдневно работат во иста институција и на иста цел – кривичниот прогон.
Скратен кариерен развој и укинување на додатоците
Иако во образложението на законот се нотира дека најголем проблем е неможноста за напредување и одливот на кадар, решенијата во самиот текст одат во спротивна насока:
- Јавни огласи наместо внатрешно унапредување: Највисоките раководни функции во обвинителството нема да се пополнуваат од редот на искусните постојни службеници, туку преку јавен оглас.
- Избришано решението за плати: Решението за коефициентите кои Работната група едногласно го усвоила е целосно избришано.
- Укинати стимулации: Во собраниската верзија се избришани одредбите за подобар материјален статус и додатокот за задржување на кадарот.
- Кратење на правата: Намалени се правата за време на суспензија, а жалбата повеќе не го одлага извршувањето на решенијата.
„Без записничари нема расправа. Без архивари нема предмет. Без информатичари нема електронски систем. Без истражители нема финансиски истраги. Не може да се зборува за силно и независно јавно обвинителство ако луѓето кои го носат системот секојдневно чувствуваат дека нивниот статус останува на маргините на реформите“, порача заменик-претседателката на Синдикатот.
Ризик од правен хаос со два паралелни закони
Од Синдикатот посочуваат на уште еден сериозен системски апсурд – во исто време во собраниска процедура се наоѓаат и новиот Закон за јавно обвинителство и Законот за јавнообвинителска служба. Иако доаѓаат од ист предлагач (Министерството за правда), останува отворено прашањето дали тие се усогласени или ќе создадат два паралелни нормативни концепти кои во пракса ќе предизвикаат различни толкувања.
Повик до пратениците: Подобрете го законот додека има време
Синдикатот јасно порача дека не бара повлекување на законот, бидејќи реформата е итно потребна, туку негово суштинско подобрување преку амандмани.
Петрова ги повика пратениците да покажат одговорност, бидејќи деновиве не одлучуваат за обичен текст, туку за тоа каква јавнообвинителска служба ќе има државата во следните децении – професионална и мотивирана или поделена и дестимулирана.