Според податоците на бразилскиот систем за пријавување на заразни болести, од 2014 до 2023 година забележани се повеќе од 1,1 милион убоди од скорпии. Во ист период, бројот на пријави за убоди се зголемил за дури 250 проценти, се наведува во истражувањето објавено во часописот Frontiers in Public Health.
„Градовите нудат се што им треба на скорпиите“
Зголемувањето на бројот на случаите е поврзано со брзиот и непланиран развој на градовите и фавелите, кои се карактеризираат со густа населеност и лошо управување со отпадот. Урбаните области се шират на природните живеалишта на скорпиите, создавајќи нови, поволни услови за нивно преживување.
„Урбанизацијата во Бразил длабоко го променила екосистемот“, изјави главната авторка на студијата, Манела Берто Пуца, доцент на Државниот универзитет во Сао Пауло. „Градовите нудат се што им треба на скорпиите, многу засолништа (во ѕидовите, канализациите, урнатините и градежниот отпад), постојана топлина и сигурен извор на храна во облик на ваши и други урбани бесклопечници.“
Особено им одговараат канализациите кои се топли цела година, без предатори и полни со храна, особено ваши.
Некои видови скорпии можат да преживеат до 400 дена без храна и да се размножуваат без парење, што ги прави тешки за искоренување. Потоплите лета и периодите на силни дождови и суши исто така им прават угодување за ширење, бидејќи се прилагодени на топли и влажни услови.
200.000 убоди и 133 смртни случаи минатата година
Според привремените податоци за 2024 година, во Бразил скорпиите убоделе речиси 200.000 луѓе, а 133 лица починале по убодот.
Истражувачите проценуваат дека помеѓу 2025 и 2033 година ќе се појават уште два милиони случаи.
„Реалните размери на овој проблем веројатно се многу поголеми од оние што ги покажуваат официјалните бројки“, рекле истражувачите, бидејќи многу луѓе решаваат да се лекуваат сами дома и воопшто не бараат медицинска помош.
„Работам на места каде што стравот од убод на скорпиите е секојдневен, особено во сиромашните и преполнети квартови“, изјави Пуца. „Бројките ни покажуваат дека во иднина проблемот ќе биде уште поголем.“
„Особено алармантен е порастот на скорпиите“
Истражувачите наведуваат дека 0,1 проценти од пријавените убоди завршуваат со смрт, а најзагрозените се децата и постарите лица. Здравите луѓе обично се целосно опоравуваат, но можат да почувствуваат болка и неугодност неколку дена. Симптомите вклучуваат болка, пецкање, отекување, црвенило, трнење и мачнина.
Во Бразил, Парагвај, Боливија, Мексико, Гвајана и Венецуела забележан е „особено алармантен пораст на скорпиите, медицинска состојба предизвикана од убод, во последните децении, што се претворило во сериозна јавноздравствена криза“, се наведува во новата студија.
Се смета дека во Европа има повеќе од 35 автохтони видови скорпии, иако не постои сеопфатно истражување за промените во нивните популации.
„Се размножуваат во пренатрупани и влажни простори“
Истражувачите нагласуваат дека превенцијата е клучна. „Скорпиите се размножуваат во пренатрупани и влажни простори. Чувајте ги просториите чисти, затворете пукнатини во ѕидовите, ставете мрежи на одводите и секогаш проверете ја облеката, пешкирите и обувките пред да ги користите“, советува Пуца.
Доктор Манела Гонзалез-Суарез, еколог од Универзитетот Reading која не учествувала во истражувањето, рече: „Бројките се многу поголеми отколку што очекував, станува збор за значителен пораст.“ Таа додава дека поголема свест за проблемот може да доведе до почесто пријавување на случаите.
Гонзалез-Суарез нагласува дека луѓето не треба да се премногу вознемират поради резултатите од истражувањето: „Многу луѓе кои доживеале убод немаат сериозни реакции, а стапката на смртност е релативно ниска во споредба со сообраќајни несреќи или насилни злочини.“
„Мал убод може да убие дете“
Бразилскиот здравствен систем обезбедува бесплатно лекување по убод од скорпии, а антидот е достапен во некои болници и итни центри. „Ако некого забоде скорпија, не треба да чекаат да се влошат симптомите, веднаш треба да се упатат до најблиската здравствена установа“, рече професорката Елиане Кандиани Арантес од Универзитетот во Сао Пауло, една од авторките на студијата.
„Сите луѓе се ранливи, особено децата, бидејќи еден мал убод може да убие дете“, додаде таа. Професорката Нибедита Реј-Бенет од Универзитетот во Лестер, претседател на Мрежата за спречување на смртни случаи кои можат да се избегнат, рече дека ова истражување јасно покажува колкава е потребата за итна акција.
Пуца изјави дека една од најшироко распространетите заблуди е тоа што многу луѓе ги сметаат скорпиите за „непријатели на луѓето“. „Тие не се такви. Овие животни се бранат, не напаѓаат. Тие се дел од природниот свет и имаат клучна улога во екосистемот, од контрола на популацијата на штетници до зачувување на биодиверзитетот“, заклучи таа.