Додека Кочани сè уште ги лекува раните од катастрофалниот пожар во дискотеката „Пулс“, Скопје неделава беше домаќин на човекот кој со децении стои на првата линија на европските спасувачки мисии – Раед Арафат.
Државниот секретар на Романија, кој со својот тим помагаше во евакуацијата на нашите повредени сограѓани, донесе порака која е исто толку трезвена колку што е и болна: Повеќето жртви можеа да бидат избегнати.
Пиротехника и евтина изолација – смртоносен коктел
Арафат повлече директна паралела меѓу трите големи трагедии: романскиот клуб „Колектив“ (2015), кочанскиот „Пулс“ (2025) и швајцарскиот Кран-Монтана (2026). Рецептот за катастрофа е идентичен во сите три случаи.
- Илузија на безбедност: Објектите биле обложени со лесно запаливи материјали кои при контакт со искра од пиротехника се претвораат во гасни комори за неколку секунди.
- Човечкиот фактор: Протоколите за заштита постоеле само на хартија. Во Букурешт, каде што Арафат лично раководел со спасувањето, во простор за 80 луѓе биле збиени 400. Истите сцени на стампедо и заклучени излези се повторија и во „Пулс“.
Кога медицината ќе се соочи со невозможното
Еден од најпотресните делови од сведочењето на Арафат е притисокот врз здравствениот систем. Тој искрено зборува за моментите кога емоциите ги надвладуваат медицинските факти.
„Родителите вршеа огромен притисок нивните деца да заминат на лекување во странство. Но, не секој интубиран пациент може да го издржи летот. Во одредени случаи попуштивме, и тоа беше грешка. Имавме пациент кој почина веднаш по полетувањето“, се присетува Арафат на болните поуки од Букурешт.
Благодарение на тие лекции, по пожарот во Кочани, ЕУ механизмот за цивилна заштита реагираше веднаш. Романскиот авион „Спартан“ стана симбол на надежта, пренесувајќи ги тешко повредените во специјализирани центри во Белгија и Литванија.
Државата како потпора, а не само како набљудувач
Арафат потенцира дека борбата за преживеаните не завршува со гаснењето на пламенот. Во Романија, дури и десет години по пожарот во „Колектив“, државата сè уште ги покрива трошоците за физичка и психолошка рехабилитација на жртвите. Тоа е стандардот кон кој треба да се стремиме – систем кој не ги заборава своите граѓани кога светлата на камерите ќе се изгаснат.
Што понатаму?
Романија веќе подготвува закон за целосна забрана на пиротехника во затворени угостителски објекти. Останува прашањето: Дали ние ќе чекаме нова „црна сабота“ за да ги спроведеме законите кои веќе ги имаме, или конечно ќе сфатиме дека безбедносните протоколи се напишани со крв за да спасат животи?