Уставните измени се услов за започнување на вистински преговори за пристапување, рече европратеникот и известувач за Северна Македонија.
Уставните промени се непроменлив услов. Доколку овие критериуми и услови не се исполнат, нема да има напредок на патот кон пристапување. Имам многу јасна комуникација со владата на Северна Македонија дека овој услов мора да се исполни и дека е непроменлив.
Ова го изјави европратеникот и известувач за Северна Македонија, Томас Вајц, во интервју за БГНЕС.
БГНЕС: Минатогодишниот извештај за Северна Македонија беше проследен со тензии, многу амандмани и дебати околу чувствителните формулации во текстот. Овогодишниот извештај е пократок по формат. Дали ова одразува некаква промена, можеби посмирен процес на известување, поголем фокус или значи дека некои од почувствителните теми беа изоставени?
Вајц: Токму ги започнавме преговорите и процесот на амандмани штотуку започна. Имам ограничување на бројот на зборови што можам да ги вклучам во првиот нацрт. Првиот нацрт и неговата должина се утврдени со правилата овде во Европскиот парламент. Сега сите членови и сите претставници во сенка се поканети да ги предложат своите амандмани. Овој процес на преговори штотуку започна и ќе продолжи, претпоставувам, до мај.
БГНЕС: Корупцијата останува хроничен проблем за Северна Македонија, како што посочивте во вашите извештаи, како и за целиот регион на Западен Балкан. Слободата на медиумите е исто така еден од клучните критериуми за членство во ЕУ. Во овој поглед, дали гледате вистински промени во Северна Македонија во одлуките на нејзината влада и вистинска политичка волја за промена на ова?
Вајц: За жал, корупцијата е проблем што го делат многу земји од ЕУ и земји надвор од ЕУ, во различен степен. Таа им штети на интересите на граѓаните низ целата Европска Унија и верувам дека сите треба да се стремиме да се бориме против корупцијата на секој можен начин. Во извештајот јасно се наведува дека се потребни понатамошни напори за борба против корупцијата. Исто така, се вели дека е потребен поголем напредок во владеењето на правото за да се обезбеди пристап до правдата и да се исполнат Копенхашките критериуми. Извештајот, исто така, детално ги разгледува слободата на медиумите, граѓанското општество и слободата на граѓанското општество, како и прашањата за животната средина. Се надевам дека нацртот веќе ги посочува најважните насоки, но преку процесот на измени, извештајот ќе биде дополнет со нова формулација и дополнителни параграфи што сè уште треба да се договорат.
БГНЕС: Нагласивте, цитирам, дека „Европа мора да остане обединета во овие тешки времиња“. Може ли земја која јавно и остро ја критикува ЕУ и нејзините соседи како Бугарија и Грција, а во исто време ги одложува обврските како заклучоците на Советот од 2022 година, сè уште да се смета за сигурен партнер на Европската Унија?
Вајц: Уставните промени се услов за започнување на вистински преговори за пристапување. Ова е услов поврзан со европското acquis, што е законодавството што секоја земја мора да го спроведе и почитува. Почитувањето на малцинствата и заедниците е фундаментален елемент за секоја земја што сака да стане членка на ЕУ. Во таа смисла, ова е многу важна тема. Гледам дека не се очекуваат избори во Северна Македонија следната година. Мислам дека ова ни дава можност да видиме одреден напредок. Се надевам дека ќе видиме напредок бидејќи ова е основен услов и додека не се спроведат овие уставни промени, за жал не можеме да започнеме ефикасни преговори за пристапување. Ова е многу јасно. Ова се заклучоци на Советот и ова е дел од барањата што Северна Македонија мора да ги исполни.
БГНЕС: Во образложението на извештајот, велите дека Советот треба да ги започне вистинските преговори откако договорите ќе бидат имплементирани од страна на владата на Северна Македонија. Ова вклучува, ако добро разбирам, што е напишано во преговарачката рамка со Договорот за пријателство и двата протоколи кон него?
Вајц: Заклучоците на Советот содржат упатувања на двата споменати документи. Вистинскиот услов, законскиот услов, е да се направат уставни измени за да се вклучат повеќе малцинства и заедници во уставот. Ова го бара Европската Унија и ова мора да се исполни.
БГНЕС: Властите во Скопјe тврдат дека „не ѝ веруваат на Бугарија“, наведувајќи загриженост за „дополнителни билатерални услови“, како што постојано повторуваат премиерот Мицкоски и претседателката Силјановска. Во последните месеци, Урсула фон дер Лајен, Антонио Коста и Каја Калас го посетија Скопјe и изразија целосна поддршка за членството на земјата во ЕУ. Сепак, повиците за спроведување на овие договори не се успешно спроведени. Дали доведувањето во прашање на преговарачката рамка не ја поткопува и довербата во европските институции?
Вајц: Во овој поглед, сите сме на иста позиција. Уставните промени се услов. Ова не е предмет на преговори. Доколку овие критериуми и услови не се исполнат, нема да има напредок на патот кон пристапување. Би ми било многу жал за тоа и сите сме на иста позиција. Имам многу јасна комуникација со владата на Северна Македонија дека овој услов мора да се исполни и дека не е предмет на преговори.
БГНЕС: Зборувате за историски прозорец на можности за регионот, покрај тоа што велите дека Европа мора да остане обединета. Минатата година предупредивте за српското, кинеското и руското влијание во Северна Македонија. Ова беше вашата изјава кога Европскиот парламент го усвои текстот. Во исто време, концептот на таканаречениот „српски свет“ и ризиците поврзани со овој проект беа споменати и по амандманите во минатогодишниот извештај. Зошто беа отстранети оваа година и дали постои можност да се вратат?
Вајц: Ништо не е отстрането. Како што реков, текстот имаше некои ограничувања. Ова е нашиот правен процес тука и ние ќе додадеме текстови за време на преговорите. Генерално, Северна Македонија покажува целосна усогласеност со надворешната и одбранбената политика, вклучително и во однос на поддршката за Украина, на пример. Така се однесува земјата во пракса и ова е важно за мене. Во оваа смисла, гледам дека владата разбира дека обединувањето во овие тешки геополитички времиња за европските нации е клучно. Ако не го сториме ова, ќе бидеме отворени за други влијанија. За жал, гледаме надворешни влијанија, а понекогаш и злонамерни надворешни влијанија, низ целата Европска Унија. Ги имаме и во мојата земја, Австрија. Видовме влијанија и за време на претседателските избори во Романија. Ова мора да се одбие. Го гледаме низ целиот балкански регион. Потребна е силна посветеност од Европската Унија за поддршка на регионот на неговиот пат кон пристапување и за исполнување на нашите ветувања, бидејќи ако не го сториме ова, им дозволуваме на другите актери да се етаблираат во овие земји. | БГНЕС
