Во ситуации на голем стрес или криза, клучна улога има отпорноста – способноста да се приспособиме на тешките околности и повторно да се опоравиме. Но, дали отпорноста е вештина што може да се научи или станува збор за особина со која едноставно се раѓаме?
Експертите велат дека отпорноста не е непроменлива карактеристика и дека со неа може да се работи во текот на целиот живот.
Вродена особина или вештина што се учи?
Често се смета дека отпорноста е особина со која се раѓаме, но реалноста е посложена. Некои луѓе ја откриваат сопствената сила дури кога ќе бидат принудени да се приспособат на тешки животни околности.
ШаКуан Рид, лиценцирана советничка, објаснува дека отпорноста не е само индивидуална карактеристика.
„На неа влијаат внатрешни фактори, како што се епигенетиката, менталното и физичкото здравје и карактерните особини, но и бројни надворешни фактори, како искуствата од детството, општествениот идентитет и достапните ресурси“, објаснува таа.
Тоа значи дека нивото на отпорност може да се менува во текот на животот, во зависност од здравјето, околината и животните околности.
Добрата вест е дека отпорноста не е однапред определена. На неа може да се работи и да се развие начин на размислување кој помага полесно да се надминат кризите. Рид издвојува четири стратегии за нејзино зајакнување.
Препознајте ги сопствените емоции
Именувањето на емоциите, иако изгледа едноставно, може да помогне подобро да се поврземе со себе и полесно да се соочиме со проблемите.
Рид користи метод што го нарекува „C.A.L.M. Code“, кој според неа претставува едноставен начин за „ресетирање“ на телото во моменти на силен притисок или кога сме на работ на исцрпеност.
Методот се состои од четири чекори.
Првиот, „Come back“, значи да застанете и повторно да го насочите вниманието кон телото – на пример, кон дишењето или напнатоста во мускулите.
Вториот чекор, „Acknowledge“, подразбира јасно да признаете што чувствувате и што ви се случува, наместо да ги потиснувате емоциите.
Третиот, „Lower“, значи да го намалите притисокот врз себе – да се откажете од нереалните очекувања и да го направите само она што во тој момент е возможно.
Четвртиот, „Move toward connection“, подразбира да побарате контакт со други луѓе – преку разговор, порака или едноставно со тоа што ќе признаете дека ви е потребна поддршка.
„На тој начин се прекинува кругот на исцрпеност пред целосно да ве совлада. На нервниот систем му испраќате сигнал дека постои излез, наместо едноставно да продолжите да трпите“, вели Рид.
Создадете мрежа на поддршка
Најотпорните луѓе однапред создаваат ресурси на кои можат да се потпрат во тешките периоди.
„Собирањето ресурси подразбира препознавање на внатрешната и надворешната поддршка што ви е потребна, и тоа пред да се појави кризата“, истакнува Рид.
Тоа значи да ги познавате сопствените тригери и да знаете кои луѓе, места, спомени или активности ви помагаат да останете смирени.
„Нервниот систем во состојба на шок не може рационално да ги решава проблемите во моментот кога тие ќе се појават“, предупредува таа.
Планирајте според сопствениот ритам
Кога ќе станете свесни за сопствените навики, обрасци и граници, полесно ќе можете да се подготвите за предизвиците и да се справите со нив.
„Многу луѓе ја планираат неделата според роковите, а не според сопствениот ритам и енергија“, вели Рид.
Следењето на сопствената состојба може да помогне навреме да планирате одмор, пред да дојде до целосна исцрпеност, а не дури откако ќе се случи тоа.
Барањето помош е знак на сила
Барањето помош е еден од најважните чекори во градењето отпорност. Потпирањето на другите не е слабост, туку начин да се справиме со тешките ситуации и да продолжиме понатаму.
„Бидејќи на отпорноста влијаат и надворешни фактори, таа не е само прашање на став“, заклучува Рид.
„Ако тешко се справувате со стресот на современиот живот, тоа не значи дека сте неуспешни. Тоа само значи дека треба да побарате поддршка, да изградите заедница и да запомните дека не сме создадени сами да поминуваме низ сè.“