Оваа сабота се навршат точно 10 години како Хрватска е членка на Европската Унија.
РТЛ пишува: „Можеби сме најдебели меѓу Европејците, можеби имаме најниски плати, можеби сме меѓу земјите со најниска потрошувачка по глава на жител: но еве сме. Го имаме Пељешкиот мост, го имаме еврото, во Европа можеме да патуваме лично и без да чекаме на границите. Студентите можат слободно да одат на некој прекрасен универзитет надвор од Хрватска, а возрасните можат да бараат подобри можности во Ирска или каде и да сакаат“.
Во продолжение анализата на Index.hr:
Поминаа точно десет години откако Хрватска влезе во ЕУ. По толку време, разумно е да се запрашаме колку (и дали воопшто) се исплатеше таа одлука или поточно дали денес во Хрватска животот е подобар или полош отколку пред влезот во ЕУ.
Иако е нешто покомплексно да се спореди колкав социо-економски напредок би бил во алтернативна ситуација во која Хрватска не била членка на ЕУ, гледајќи ги податоците за економските резултати на Хрватска, забележлив напредок е видлив.
Хрватска дури во 2015 година излезе од долгорочна криза, на што секако помогна нејзиниот влез во ЕУ (отворање на извозниот пазар, фондови итн.). Но, треба да се запомни дека во 2013 година, како и денес, судбината на Хрватска не зависеше од тоа дали ќе биде дел од ЕУ или не, односно ЕУ не може да ја спаси Хрватска. Но, тој може да и помогне да се спаси.
Макроекономските показатели за напредокот на Хрватска откако се приклучи во ЕУ се јасни. Извозот силно порасна, средствата се толку дарежливи што сочинуваат голем дел од националниот буџет, а од нив зависат локалните, директно со помош на фондовите на ЕУ (на пр. Пељешкиот мост) беа лансирани бројни капитални инвестиции. на јавниот долг во БДП е намален, трошковното задолжување е помало, институциите на ЕУ позитивно влијаат на институциите во Хрватска.
Ова е добра вест, но граѓаните на Хрватска, со право, повеќе се грижат за придобивките што ги имале. Нема смисла да се анализира поединечно од човек до човек колку нивниот живот се променил на подобро или на полошо од 2013 година, но сепак има некои показатели кои кажуваат многу за тоа како се променил квалитетот на животот на луѓето во Хрватска.
Сиромаштијата се намалува
Квалитетот на едно општество можеби најдобро се одредува според пропорцијата на сиромашните. Поточно информации за тоа како живеат посиромашните граѓани. За да се измери ова, беше развиен концептот на ризик од сиромаштија и социјална исклученост. Со него се мери материјална лишување, која вклучува можност за плаќање непредвидени трошоци, можност за еднонеделен одмор подалеку од местото на живеење, пристап до личен автомобил, прашање дали некој може да си дозволи по еден оброк од месо или риба на секои два дена, замена. на носена облека и други можности сметале дека тие треба да бидат дел од пријатен живот.
Вториот фактор што се мери е ризикот од сиромаштија, определен како праг од 60 проценти од националниот медијан (точката што ја дели распределбата на два еднакви дела) од годишниот приход, а третиот е дали лицето живее во домаќинство. каде што интензитетот на работа е пренизок, т.е. каде што повеќето возрасни членови на работоспособни членови не се вработени. Накратко, тоа се критериумите за вработување, приходи и пристап до материјални добра.
Во Хрватска, во 2015 година (најстариот датум што го имаме), 24,4 отсто од населението било изложено на ризик од сиромаштија и социјална исклученост, речиси секое четврто лице, нешто повеќе од просекот на ЕУ (24 отсто). Во 2022 година, 19,9 отсто од хрватското население или секое петто лице ги исполнило наведените параметри за влез во групата на лица во ризик од сиромаштија. Падот беше побрз отколку на ниво на цела ЕУ, така што денес процентот на социјално ранливи лица во Хрватска е помал од просекот на ЕУ (21,6 проценти).
Не станува збор за произволно одреден процент, туку за индикатор кој комбинира бројни показатели за квалитетот на животот, од материјалните потреби потребни за удобен живот до вработување до плата.
Високата невработеност, едно од најважните прашања од независноста, повеќе не е проблем
Веројатно секој човек во Хрватска е свесен дека од осамостојувањето, еден од главните проблеми на Хрватска е високата невработеност, што е проблем што го споделуваат многу земји кои излегоа од комунизмот на крајот на 20 век. Но, мнозинството го реши тој проблем многу побрзо од Хрватска.
Добрата вест е што во последните неколку години невработеноста во Хрватска веќе не е толку висока за да се зборува за национален проблем. Наместо тоа, дискусиите за преголемиот број невработени се заменети со дискусии за тоа дали има доволно работници во Хрватска и дали треба да се увезува работна сила. Тоа е огромна историска пресвртница.
Секако причина за тоа е силниот раст на економијата, а со тоа и вработеноста. Сепак, со голема сигурност може да се каже дека во сето тоа помогна ЕУ, влезот во кој делуваше како силен импулс за економијата. Исто така, треба да се признае дека ова во голема мера е резултат на масовната емиграција од Хрватска во другите членки на ЕУ, што го намали бројот на достапни работници во Хрватска.
Ако е така, т.е. ако повеќето од невработените се иселувале, тогаш тоа е ситуација која била добра за сите. Невработените во Хрватска кои не учествуваа во нејзиниот економски живот станаа корисни работници на други места во ЕУ, оние кои останаа во Хрватска имаа корист во форма на полесно вработување и посилен краткорочен раст на платите. Долгорочно, пак, платите се одредуваат според продуктивноста на економијата, во спротивно, во земјите со висока невработеност, платите би се намалиле на ниво на приближно целосна вработеност, што никогаш не се случува.
Во април 2013 година, стапката на невработеност во Хрватска беше неверојатни 17,5 отсто, 5,8 процентни поени повисока од просекот на ЕУ (11,7 отсто). Во април годинава таа изнесуваше 6,5 отсто, само 0,5 процентни поени повеќе од просекот на ЕУ (6 отсто).
Луѓето се позадоволни од животот
Не е сè ниту до објективни показатели за благосостојба. Дури и кога сите податоци покажуваат дека населението на една земја објективно живее подобро (повисоки плати, помала нееднаквост, помала невработеност итн.), личниот впечаток за просечното население може да биде различен.
Но, истражувањата за задоволството од животот покажуваат дека субјективното чувство за благосостојба на хрватските жители го следело финансискиот и материјалниот напредок. На скала од 1 до 10, во 2013 година, испитаниците во Хрватска целокупното задоволство од животот го оцениле со 6,3 поени, задоволството од личните меѓучовечки односи со 7,3 поени, задоволството од работата со 7 поени, а најниска оцена е задоволството од финансиската состојба.
Во 2018 година, просечната оценка на целокупното задоволство од животот остана иста (6,3), иако парадоксално, оценките за задоволство од финансиската состојба (5,2) и задоволство од личните и меѓучовечките односи (7,5) се зголемени. Бидејќи се работи за целосно субјективна оценка, сосема е нормално рејтингот на целокупното задоволство да остане ист иако рејтингот на поединечни сегменти од животот се зголемува.
За 2022 година сè уште нема податоци за задоволство од финансиската состојба, меѓучовечките односи и работата, но просечната оценка за целокупното задоволство од животот на хрватското население порасна на 6,8 поени. Просекот на ЕУ е 7,2 поени, но Хрватска сепак напредуваше бидејќи во 2013 година беше втора најнесреќна земја во ЕУ (прва беше Бугарија), а во 2022 беше посреќна од (освен Бугарија) Унгарија и Летонија. Имаше ист рејтинг како Грција, Франција и Кипар.