Еднаш река течела низ бургундското село Лукс. Сега, наместо неа, има бела прашина и илјадници мртви риби, кои го покриваат неговиот широк канал, кој се витка меѓу дрворедите. Ова е поранешната река Тиле… Така започнува приказната на Асошиетед прес која ја опишува апокалиптичната суша во Западна Европа.
Од суви и испукани акумулации во Шпанија до пад на нивото на водата во главните артерии како Дунав, Рајна и По, невидена суша погодува речиси половина од европскиот континент. Ги оштетува фармите, го ограничува снабдувањето со вода, предизвикува шумски пожари и ги загрозува водните видови.
Речиси два месеци нема значителни врнежи од дожд во Западна, Централна и Јужна Европа. Се очекува сушното време да продолжи во, како што велат експертите, најлошата суша во последните 500 години.
Климатските промени ги влошуваат условите бидејќи повисоките температури го забрзуваат испарувањето, жедните растенија земаат повеќе влага, а намалените зимски снежни врнежи ги ограничуваат резервите на свежа вода за летно наводнување. Европа не е сама во кризата, бидејќи суша е забележана и во Источна Африка, западниот дел на САД и северниот дел на Мексико.
Додека шеташе по 15-метарското корито на реката Лукс, Жан-Филип Куанеј, главен техничар во локалната федерација за рибарство и зачувување на водата, ги наброја видовите риби што угинале во Тиле.
„Тоа е срцепарателно“, вели тој. „Во просек течат околу 8.000 литри во секунда… А сега – нула литри.
Во некои делови возводно, дел од пастрмката и другите слатководни видови успеваат да се засолнат во базени преку рибни скали. Но, таквите системи не се достапни насекаде.
Без дожд, реката “ќе продолжи да се празни. И да, сите риби ќе умрат… Тие се заробени возводно и низводно, нема доток на вода, па нивото на кислород ќе продолжи да се намалува како волуменот ( на водата ) ќе се намали“, вели Квасне. „Тоа се видови кои постепено ќе исчезнат.
Жан-Пјер Сонвико, регионален шеф на федерацијата, рече дека пренасочувањето на рибите во други реки нема да помогне бидејќи тие водни патишта исто така беа погодени, што доведе до пренатрупаност и повеќе смртни случаи.
„Да, тоа е драматично затоа што што можеме да направиме? Ништо“, рече тој. „Чекаме, надевајќи се на невреме од дожд, но невремето е многу локализирано, па не можеме да сметаме на нив.
Заедничкиот истражувачки центар на Европската комисија оваа недела предупреди дека условите за суша ќе се влошат и потенцијално ќе зафатат 47 отсто од континентот.
Андреа Торети, виш истражувач во Европската опсерваторија за суша, рече дека сушата во 2018 година била толку екстремна што немало слични настани во последните 500 години, „но оваа година, мислам дека е навистина полоша“.
Во текот на следните три месеци, „сè уште гледаме многу висок ризик од суви услови над западна и централна Европа, како и над ОК“, рече Торети.
Сегашната ситуација е резултат на долгите периоди на суво време предизвикани од промените во светските временски системи, изјави метеорологот Питер Хофман од Институтот за истражување на климатските влијанија во Потсдам, во близина на Берлин.
„Едноставно во лето најмногу го чувствуваме тоа“, вели тој. „Но, всушност, сушата се зголемува во текот на годината“.
Климатските промени ги намалија температурните разлики меѓу регионите, слабеејќи ги силите што го придвижуваат млазниот поток што вообичаено носи влажно атлантско време во Европа, вели тој.
Послаб или нестабилен млазен поток може да доведе до невообичаено топол воздух што влегува во Европа од Северна Африка, што ќе доведе до долги периоди на топлина. Обратно е исто така точно кога поларен вител на ладен воздух од Арктикот може да предизвика услови на замрзнување далеку јужно од местото каде што вообичаено стигнува.
Хофман рече дека сите набљудувања во последниве години биле на горниот дел од она што го предвиделе постоечките климатски модели.
Сушата поттикна некои европски земји да воведат ограничувања за користењето на водата, а во опасност е и транспортот на Рајна и Дунав.
Рајна би можела да достигне критично ниско ниво во наредните денови, што ќе го отежне транспортот на стоки – вклучувајќи јаглен и бензин. По должината на Дунав, властите во Србија почнаа да копаат песок за да го продлабочат водениот пат и да обезбедат непречено движење на бродовите.
Едноставно во лето најмногу го чувствуваме тоа“, рече тој. „Но, всушност, сушата се зголемува во текот на годината“.
Климатските промени ги намалија температурните разлики меѓу регионите, слабеејќи ги силите што го поттикнуваат протокот на воздух што вообичаено носи влажно атлантско време во Европа, рече тој.
Послаб или нестабилен проток на воздух може да доведе до невообичаено топол воздух кој доаѓа кон Европа од Северна Африка, што ќе доведе до долготрајни жешки периоди. Обратно е исто така точно, а поларниот вител на ладен воздух од Арктикот може да предизвика услови за замрзнување далеку јужно од местата до кои вообичаено би стигнал.
Хофман рече дека набљудувањата во последниве години го следат најлошото сценарио на она што е предвидено со постоечките климатски модели.
Сушата доведе некои европски земји да воведат ограничувања за користењето на водата, а во опасност е и транспортот на Рајна и Дунав.
Рајна би можела да достигне критично ниско ниво во наредните денови, што ќе го отежне транспортот на стоки – вклучувајќи јаглен и бензин. Во реката Дунав, властите во Србија почнаа да копаат песок за да го продлабочат водениот пат и да обезбедат непречено движење на пловните објекти.
Во соседна Унгарија, големите делови од популарното езеро Веленце во близина на Будимпешта се претворија во парче исушена кал на која се собираат мали чамци. Поставена е опрема за аерација и циркулација на вода за заштита на водните животни, но квалитетот на водата е толку влошен што викендов е воведена забрана за пливање на една од плажите.
Нивоата на По, најдолгата река во Италија, се толку ниски што на коритото до неодамна може да се видат бродови и чамци потонати пред неколку децении.
Сушата ја погоди и јужна Англија, која прими само 10% од просечните врнежи во јули. Пожарникарите се борат со невидени шумски пожари кои ги зафатија сувите треви кои до неодамна беа бескрајни ливади и пасишта.