За повеќето луѓе консумирањето храна не е само внесување на хранливи материи во организмот туку и чин кој создава чувство на удобност, но има и такви кои поради сопствените принципи ги избегнуваат сите слатки и масни „задоволства“.
Нивната исхрана се состои исклучиво од „здрава“ храна. Ваквите навики во исхраната се знак за нервна орторексија или поедноставно – орторексија, нарушување во исхраната поврзано со нездрава опсесија со „здрава“ и правилна исхрана.
Овој термин доаѓа од грчкиот јазик и буквално значи „добар апетит“, иако попрецизен превод би бил „правилна исхрана“. „Nervosa“ е латински збор што укажува дека се работи за ментално растројство, како што е случајот со анорексија нервоза и булимија нервоза.
„Навиките во исхраната на орторексичните лекари се компулсивни, регулирани и планирани до последниот детал“, рече нутриционистот Елке Бајндер.
Желбата да се здебелат или ослабат не е нужно она што ги мотивира. Луѓето кои систематски ја отфрлаат храната за која веруваат дека е штетна најчесто тоа го прават за да спречат болести.
„Жените се многу поподложни на орторексија од мажите, особено младите жени“, вели др. Јоханес Геор Вехлсер, претседател на Сојузното здружение на германски нутриционисти (БДЕМ). Тој вели дека ова можеби е поттикнато од идеалот за женска убавина во современото западно општество што се пропагира на социјалните мрежи и рекламите, со акцент на витка и обучена фигура.
Таквото однесување обично се развива постепено.
„Често започнува со воведување строги планови за исхрана кои се спроведуваат со буквално управување со апликацијата“, вели Бајндер.
Орторексичарот кој ги крши сопствените правила со тоа што, на пример, ќе изеде половина парче торта, често ќе се чувствува виновен и погрешно ќе помисли дека му наштетил на своето тело. Орторексијата може да има различни сериозни последици. Иако фокусот е на одржување на здрава исхрана, целосното елиминирање на некои видови храна може да ја направи исхраната неурамнотежена и да доведе до неухранетост.
Експертска дискусија
Ова однесување во моментов не е формално признаено како нарушување во исхраната.
„Експертите дебатираат дали орторексијата е клинички значајна“, вели Векслер, кој верува дека тоа не е ниту нарушување во исхраната ниту зависност. Умерена форма на ваквото однесување може да помине како „мода“, додаде тој.
Тогаш може да помогне некој кој има порелаксиран став кон храната.
„Тоа може да биде нивниот партнер или добар општ лекар, некој кој ќе им помогне да ги олеснат нивните строги правила“, тврди Векслер.
Меѓутоа, друга работа е кога таквото однесување предизвикува страдање или станува вистинска опсесија. Во овој случај, треба да се консултирате со психолог или психотерапевт специјализиран за опсесивно-компулсивно однесување.
„Колку побрзо оние кои страдаат од тешка орторексија добијат помош, толку подобро ќе биде за нивното тело“, рече Бајндер.