По повод Светскиот ден за борба против ракот – 4 февруари, директорот на Фондот за здравствено осигурување (ФЗО), Сашо Клековски, презентираше сеопфатен преглед на состојбите со онколошките заболувања во изминатата 2025 година. Податоците покажуваат значителен ангажман во делот на хирургијата, дијагностиката и зголемувањето на достапноста на скапата терапија.
Хирургија и рана дијагностика
Во текот на изминатата година, македонските хирурзи извршиле близу 14.000 операции на бенигни и малигни тумори во органските системи. Дополнително, реализирани се 7.907 интервенции за „ин ситу“ или суспектни неоплазми, што според Клековски е признание за капацитетот на домашниот медицински кадар.
Во делот на превентивните и дијагностичките прегледи, статистиката јасно ги дефинира приоритетите:
- Дијагностика на дојка: Направени се вкупно 13.042 услуги, каде доминираат мамографиите (7.076 прегледи), по што следуваат ултразвук, магнетна резонанција и биопсија.
- Ендоскопски прегледи: Реализирани се вкупно 17.581 преглед, вклучувајќи 9.807 гастроскопии и 7.096 колоноскопии. Директорот на ФЗО упати апел до граѓаните над 50 години помасовно да ја користат превентивната колоноскопија, со чиј број институциите сè уште не се задоволни.
Новини во патологијата и зголемен буџет за лекови
Еден од клучните столбови во борбата против ракот во 2025 година беше зголемувањето на буџетот за лекови на Клиниката за онкологија за 70 отсто во споредба со претходната година. Клековски најави и итно обновување на застарените водичи за лекување од 2008 година, со цел да се обезбеди правилна проценка на ефикасноста на скапата терапија.
Напредок е забележан и во лабораторискиот дел:
- Извршени се над 20.000 хистопатолошки анализи и речиси 2.000 молекуларни и генетски истражувања.
- Се воведува „рефлексно тестирање“, кое овозможува патологот веднаш да наложи генетска анализа по молекуларната потврда за рак, без потреба од нови упати, со што значително се крати времето до дијагноза.
Кадровски дефицит и регионални предизвици
И покрај позитивните трендови во набавка на опрема, сериозен проблем останува дефицитот на стручен кадар, особено во внатрешноста на земјата. Иако се доделени нови специјализации и има нови вработувања на Институтот за патологија, Клековски информираше дека на последните два огласи за вкупно пет места во внатрешноста не се пријавил ниту еден кандидат.
Во однос на достапноста на лекувањето, директорот на ФЗО порача дека не смее да постојат привилегирани граѓани на листите за чекање и дека критериумите за иновативни терапии мора да важат еднакво за сите.