Цените на изнајмување на станбен простор во Ирска нагло се зголемија во првиот квартал по олеснувањето на државните прописи за контрола на кириите, објави најголемата платформа за огласување недвижности Daft.ie.
Во првиот квартал, кириите за станбени недвижности во Ирска биле за 4,4 отсто повисоки во однос на претходните три месеци, покажува истражувањето на Daft, надминувајќи го досегашниот најголем квартален скок од 2022 година, кога изнесувал 3,7 отсто. На крајот на март, цените за изнајмување биле за 7,8 отсто повисоки отколку една година претходно, се наведува во извештајот.
Во споредба со претпандемиските нивоа, кириите биле во просек повисоки за 40 отсто, а дури за 75 отсто во однос на периодот на силен економски раст на почетокот на 2000-тите, покажува истражувањето.
Голем раст на цените
Скокот на цените на почетокот на годината покажува дека сопствениците на недвижности во голема мера ја искористиле можноста да ги усогласат кириите со пазарните нивоа на крајот од договорите за закуп, во согласност со неодамнешните владини измени на системот за контрола на кириите, заклучува во анализата на податоците за Daft професорот по економија од Trinity College Dublin, Ронан Лајонс.
Така, во првиот квартал просечната пазарна цена за изнајмување двособен стан во Даблин на годишно ниво пораснала за 6,9 отсто, достигнувајќи 2.600 евра, покажуваат податоците на Daft.
Во Корк, граѓаните за двособен стан во првиот квартал плаќале за 13,3 отсто повеќе од пред една година, односно во просек 2.120 евра. Во Голвеј, пак, просечната кирија за двособен стан пораснала за 18,4 отсто на годишно ниво, достигнувајќи 2.290 евра.
Новите прописи доведоа до бран огласи за изнајмување недвижности. Во Даблин достапноста на станови и понатаму е ниска, додека во Голвеј, Корк, Лимерик и Вотерфорд бројот на понудени станови од почетокот на годината речиси се удвоил.
Ограничена понуда
Овие резултати можеби се под влијание на временските рокови, смета професорот Лајонс, објаснувајќи дека некои сопственици можеби го одложиле огласувањето на своите недвижности до стапувањето во сила на новите правила во март.
Вкупната понуда сепак и понатаму е многу ограничена, со достапност од нешто над половина од просекот во периодот 2015–2019, се наведува во извештајот.
Прописите се изменети со цел да се зголеми достапноста на станови за изнајмување преку поттикнување инвестиции и да се направат цените попристапни за закупците, но тој цел може да се постигне само со изградба на нови станбени објекти за изнајмување, вели Лајонс.
Сепак, нивната изградба трае со години, па конечниот ефект од владините мерки нема да може да се процени уште извесно време, додава тој.
Владата одредила од почетокот на март недвижностите да се издаваат на период од најмалку шест години, при што во тој период закуподавците можат да ја зголемуваат киријата за најмногу два отсто годишно.