Првото пиле се изведе од вештачко јајце, а големиот научен пробив би можел да помогне во враќањето на џиновската моа, птица висока речиси 3 метри, велат научниците.
„Колосал биосајенс“, првата компанија во светот специјализирана за „де-исчезнување“, или враќање на изумрени видови, соопшти во вторникот дека успешно извела живи пилиња во капсула која му обезбедува на ембрионот во развој сè што му е потребно за да напредува.
Прозорец на врвот од јајцето им овозможи на научниците да ги гледаат пилињата како растат и се изведуваат по само неколку недели.
Пејџ Мекникл, менаџер за сточарство во американската компанија за биотехнолошка технологија, рече дека се чувствува среќна што можела да биде сведок на значајниот настан.
„Како да ги чувствувате сите човечки емоции одеднаш: сакате да скокате и да врескате од радост, но во исто време сакате да го заштитите, да го завиткате во заштитна фолија“, рече Мекникл.
Вештачката лушпа од јајце го заштитила ембрионот во развој од физичко оштетување и инфекција.
Технологијата е развиена за да помогне во оживувањето на џиновската птица моа од Јужниот Остров на Нов Зеланд, која изумрела помеѓу 1380 и 1445 година од н.е., по пристигнувањето на Маорите од Полинезија.
Проценките покажуваат дека јајцата на моа биле околу 80 пати поголеми по волумен од јајцата од кокошки и приближно осум пати поголеми од јајцата од ему, што значи дека денес не постои птица доволно голема за да служи како сурогат мајка.
Но, технологијата за вештачко јајце може да се зголеми до големината на џиновско пиле моа.
„Колосал биосајенс“ го опиша развојот на технологијата како „голем пробив“.
„Оживувањето на видови како џиновската моа од Јужниот Остров не е само прашање на реконструкција на антички геноми и уредување на исконски герминативни клетки – тоа бара изградба на сосема нов систем за инкубација каде што нема сурогат. Во „Колосал“, ние не само што реплициравме јајце; го дизајниравме од темел за да направиме нешто поскалабилно и контролирано. Ова е голем пробив“, рече Бен Лам, извршен директор и коосновач на компанијата.
Иако јајцата изгледаат едноставно, тие всушност се неверојатно сложени структури кои го штитат ембрионот од физичко оштетување и инфекција.
Лепката од јајцето содржи и илјадници микроскопски пори кои овозможуваат кислородот да поминува, додека јаглерод диоксидот и влагата излегуваат.
Додека се развива во јајцето, белите дробови на ембрионот сè уште не се функционални, па затоа развива деликатна мрежа од крвни садови кои лежат директно на внатрешната мембрана на лушпата, влечејќи кислород во крвотокот и отстранувајќи јаглерод диоксид.
Научниците и претходно се обиделе да направат вештачки јајца, но имале проблеми да им обезбедат на ембрионите доволно кислород.
Тимот на „Колосал“ го реши овој проблем со дизајнирање на 3Д печатена решеткаста обвивка која содржи биоинженерска мембрана на база на силикон способна да го имитира преносот на кислород од природната обвивка од јајце.
За првите пилиња, научниците ги скршија оплодените јајца и ја префрлија нивната содржина во вештачко јајце, додадоа хранливи материи и го следеа нивниот развој.
„Го дизајниравме системот со еден приоритет: да произведеме здрави животни кои можат да напредуваат, а не само да се изведат – што е можно поверно на природното јајце“, рече професорот Ендру Паск, главен биолог на „Колосал“.
„Оваа технологија не е специфична за видот и може да се зголеми во различни големини, отворајќи сосема нови можности: од спасување на загрозени птици со ниски стапки на извлекување до враќање на изумрените видови таму каде што нема сурогат.“
„Колосал биосајенс“, со седиште во Далас, Тексас, тврди дека веќе го вратила ужасниот волк, вид кој изумрел пред околу 12.000 години, а исто така планира да ја оживее и птицата додо, волнениот мамут, тасманскиот тигар и синиот блесбок, редок вид антилопа.
Проектот за враќање на џиновската птица моа е поддржан од инвестиција од 15 милиони долари од режисерот на трилогијата „Господар на прстените“, Питер Џексон.
„Целиот живот ми велеа дека „Моата е изумрена“, но сега стигнавме до точка каде што изумирањето не е всушност крајот на приказната“, рече Џексон.
Вештачкото јајце би можело да игра важна улога и во зачувувањето на природата. Многу критично загрозени видови птици имаат тешкотии со размножувањето во заробеништво, но вештачкото јајце обезбедува контролирана средина што може да го поддржи развојот на кревки ембриони.
Американската биотехнолошка компанија изјави дека целта е да се одгледуваат здрави пилиња кои можат да живеат и напредуваат нормално.
Британските експерти изјавија дека резултатите се импресивни, но нагласија дека сакаат да почекаат рецензија од страна на колегите за истражувањето, објавува Телеграф.
„Развојот на вештачка лушпа од јајце од птици од страна на компанијата „Колосал“ претставува голем чекор кон лабораториската конзервациска биологија, не само за птиците, туку можеби и за други загрозени видови што положуваат јајца“, вели д-р Меган Дејви од Институтот Рослин на Универзитетот во Единбург.
„Природните лушпи од јајца се сложени биолошки мембрани што го штитат ембрионот од физичко оштетување и инфекција, но исто така овозможуваат прецизна размена на гасови. Развивањето вештачка лушпа што може да ги репродуцира овие функции е импресивен подвиг на биоинженерството“, заклучи таа.