Воведување на законско решение за правична застапеност
Начелото за соодветна и правична застапеност, кое произлегува од Охридскиот рамковен договор и го рефлектира мултиетничкиот карактер на Македонија, за првпат се издигнува на ниво на закон. Вицепремиерот и министер за европски прашања, Беким Сали, го образложи предлог-законот пред Комисијата за политички систем и односи меѓу заедниците во Собранието.
Според Сали, овој закон претставува историски чекор во унапредување на институционалните механизми и става крај на претходните делумни решенија. Тој истакна дека досегашниот „Балансер“ бил само дигитална алатка која не може да се спореди со сеопфатно законско решение.
Клучни карактеристики на новиот закон
- Законска рамка: Правичната застапеност станува законска материја по 23 години од потпишувањето на Рамковниот договор.
- Меѓународна поддршка: Законот е поддржан од Советот на Европа и има позитивно мислење од Венецијанската комисија.
- Спречување злоупотреби: Се штити правото на слободно самоизјаснување, но се воведуваат и казни. Кандидатите кои ќе ја злоупотребат етничката припадност при вработување ќе бидат одбиени и ќе добијат забрана за аплицирање на јавни конкурси во период од три месеци.
- Транспарентност: Се воспоставуваат јасни правила за еднаков пристап до вработување и унапредување во јавниот сектор.
Критики од опозицијата и начинот на гласање
Пратениците од опозициските партии на Албанците упатија критики кон ова решение, тврдејќи дека во законот недостасуваат прецизни квоти и механизми за контрола на неговото спроведување. Според пратеникот Елми Азири, законот без строги санкции и јасни извршни механизми би можел да остане само „закон на хартија“.
Во однос на процедурата, Комитетот за односи меѓу заедниците одлучи предлог-законот да се донесува со т.н. „мал Бадентер“ (мнозинство од присутните пратеници од немнозинските заедници), отфрлајќи го барањето на Европскиот фронт за „голем Бадентер“ (мнозинство од вкупниот број пратеници од немнозинските заедници).
Основната цел на оваа правна рамка е да се обезбеди јасен и применлив систем за правична застапеност на сите заедници во државните органи и јавните институции, што се смета за темелна вредност на уставниот поредок и државен интерес.