Процесот на проширување на Европската Унија мора строго да се темели на Копенхашките критериуми, а брзината на интеграцијата да зависи исклучиво од реформите на домашна терен. Ова го истакна претседателката Гордана Сиљановска-Давкова за време на нејзиното обраќање на Самитот на шефови на држави и влади во рамките на Процесот за соработка во Југоисточна Европа (ПСЈИЕ) во Софија.
Зборувајќи на сесијата „Компас кон стабилност, безбедност и одржливост“, претседателката предупреди на опасностите од заробеноста во минатото, цитирајќи го бугарскиот писател Георги Господинов: „Кога вратите на иднината се затвораат, минатото станува единствената татковина“. Наспроти ова, таа повика на итна „дебалканизација преку европеизација“.
Кои се најголемите предизвици за Балканот?
Според Сиљановска-Давкова, влошената геополитичка ситуација не е единствениот проблем со кој се соочува регионот. Таа лоцираше четири клучни домашни ризици кои бараат храбро и одговорно лидерство:
- Масовното иселување на младите луѓе.
- Стареењето на населението.
- Економското заостанување зад развиена Европа.
- Парцијалните интереси кои ја кочат заедничката соработка.
„Успехот на секоја држава треба да се доживува како успех на целиот регион. Натпреварот меѓу нас треба да се води во знаење, иновации, култура и економски развој, наместо во блокади и поделби“, порача македонската претседателка на состанокот кој беше затворен за јавноста.
Јотова: ЕУ не е само пазар, туку и споделени вредности
Домаќин на самитот, со кој се одбележуваат 30 години од постоењето на ПСЈИЕ, е бугарската претседателка Илијана Јотова. Таа потенцираше дека иднината на оваа иницијатива зависи од самите земји-членки и дека фокусот мора да остане на изградбата на заеднички безбедносен систем, како и на енергетската, транспортната и дигиталната поврзаност.
Во однос на проширувањето, Јотова потсети на конзистентниот став на Софија:
„Ставот на Бугарија отсекогаш бил дека земјите од Западен Балкан треба да бидат дел од европското семејство, но со исполнети критериуми, постигнати резултати, одговорност и почитување на вредностите на ЕУ, од кои главна е заштитата на човековите права. Европската Унија не е само заеднички пазар, туку и споделени вредности.“
Интензивна дипломатска агенда на маргините
Покрај пленарниот дел, македонската делегација имаше активен ден во Бугарија:
- Министерот за надворешни работи, Тимчо Муцунски, претпладнето зеде учество и се обрати на министерскиот состанок на ПСЈИЕ.
- Претседателката Сиљановска-Давкова на маргините на самитот остварува клучни билатерални средби со бугарската претседателка Илијана Јотова и со в.д. претседателката на Косово, Албулена Хаџиу.
Самитот во Софија завршува со заедничка прес-конференција на претставниците на „европското трио“ на претседавачи: Албанија (претходен), Бугарија (сегашен) и Романија (иден претседавач).
Што е ПСЈИЕ? Формиран во 1996 година токму во Софија, овој процес денес е највисокиот политички форум за регионална соработка на кој учествуваат 13 земји од Југоисточна Европа, со цел промоција на добрососедството, дијалогот и евроинтеграциите.