Европската централна банка (ЕЦБ) во четвртокот ги подигна клучните каматни стопи во еврозоната за една четвртина процентен бод. Ова е прво зголемување од есента 2023 година, а целта е да се сопре инфлацијата предизвикана од драстичното поскапување на енергенсите поради воениот конфликт на Блискиот Исток.
Новите каматни стопи, кои стапуваат на сила од 17 јуни, изнесуваат:
- 2,40% – Каматна стопа за рефинансирање на банките;
- 2,25% – Каматна стопа на прекуноќните депозити;
- 2,65% – Каматна стопа за прекуноќните позајмици што ќе ја плаќаат комерцијалните банки.
„Управниот совет е одлучен преку водењето на монетарната политика да обезбеди стабилизација на инфлацијата на целното ниво од два проценти во среднорочен период“, се наведува во образложението на ЕЦБ.
Енергетски шок по затворањето на Хормушкиот Тјеснец
Според прелиминарните проценки на Евростат, инфлацијата во еврозоната во мај достигна 3,2%, што е највисоко ниво од септември 2023 година (за споредба, во февруари таа изнесуваше само 1,9%). Енергијата на годишно ниво поскапела за дури 10,9%, како директна последица на скокот на цената на нафтата предизвикан од американско-израелските напади врз Иран.
Тензиите кулминираа откако Техеран ја презеде контролата врз Хормушкиот Тјеснец, забранувајќи премин за бродови поврзани со САД, Израел и нивните сојузници, а по новиот бран напади, иранските власти целосно го затворија тјеснецот, низ кој минува петтина од светската нафта.
Повисоките камати ќе значат поскапо задолжување за граѓаните и за претпријатијата, што дополнително ќе ја закочи побарувачката. Економијата на еврозоната веќе во првиот квартал забележа пад од 0,2% на тримесечно ниво.
Ревидирани макроекономски прогнози на ЕЦБ (Базен сценарио)
Поради енергетскиот шок, ЕЦБ ги подигна проекциите за инфлацијата и го намали очекуваниот економски раст за следните години.
1. Проекции за инфлацијата (во %)
| Индикатор | 2026 година | 2027 година | 2028 година |
| Вкупна инфлација | 3,0% (+0,4% од март) | 2,3% (+0,3% од март) | 2,0% |
| Базна инфлација (без енергија и храна) | 2,5% (+0,2% од март) | 2,2% | 2,2% |
2. Проекции за економскиот раст (РДП во %)
| Година | Очекуван раст на БДП | Промена во однос на мартовската прогноза |
| 2026 | 0,8% | Намалено за 0,1 процентен бод |
| 2027 | 1,2% | Намалено за 0,1 процентен бод |
| 2028 | 1,5% | Зголемено за 0,1 процентен бод |
Црно сценарио: Што ако шокот потрае?
Од ЕЦБ нагласуваат дека изгледите и понатаму се крајно неизвесни. Доколку енергетскиот шок биде посилен и потрае подолго, експертите на банката изработија и алтернативно, полошо сценарио:
- Инфлацијата во оваа година би можела да достигне 4,0%, а во 2027 година да ескалира до 5,3%.
- Економскиот раст во оваа и во следната година во тој случај би паднал на скромни 0,5%.