Иран сериозно разгледува можност за напади врз американски воени цели на европско тло доколку американскиот претседател Доналд Трамп дополнително го ескалира воениот конфликт, тврдат извори блиски до режимот во Техеран за „Фајненшл тајмс“.
Според нив, иранското раководство бара начини дополнително да ги зголеми влоговите во конфликтот и веќе разгледува сценарија за негово проширување надвор од Блискиот Исток.
Се разгледуваат цели во Бугарија и на Кипар
Два извора блиски до иранскиот режим потврдиле дека иранските вооружени сили веќе ги процениле можностите за напади врз американски воени цели во земји од Југоисточна Европа.
Меѓу потенцијалните цели се споменува Бугарија, која минатиот месец одобри користење на воздушната база Безмер за американски авиони-цистерни.
Како можна цел за одмазда се споменува и Кипар, каде што се наоѓа британската воена база Акротири. Таа база во март беше цел на напад со дрон, за кој западни претставници веруваат дека бил изведен од групи под контрола на Иран.
Покрај воените цели во Европа, според изворите, иранските сили разработиле и планови за саботажа на подводните оптички кабли во Ормутскиот Теснец во случај на дополнителна ескалација.
Преговорите заглавени, Техеран се заканува со проширување на конфликтот
Преговорите за деблокирање на стратешки важниот Ормутски Теснец се во застој. Во меѓувреме, иранскиот врховен лидер ајатолахот Мојтаба Хамнеи минатата недела на клучни безбедносни и воени позиции поставил претставници од тврдата линија.
Трамп во вторникот порача дека со Техеран „нема разговори, ниту се планирани“.
Во исто време, командантите на Иранската револуционерна гарда отворено се закануваат дека во случај на нов директен конфликт ќе ја напуштат досегашната практика на напади врз американски бази и нафтени постројки на Блискиот Исток и ќе се насочат кон цели многу подалеку од регионот.
Иранската револуционерна гарда минатиот месец ѝ се закани и на Велика Британија поради дозволувањето американската војска да ги користи нејзините бази, предупредувајќи дека „секоја база од која ќе започне напад врз иранска територија ќе се смета за легитимна цел“.
Сепак, Сидхарт Каушал од лондонскиот институт RUSI оценува дека заканата од ирански ракетни напади врз европски цели е реална, но ограничена. Според него, иранските балистички ракети со среден дострел тешко би можеле да предизвикаат сериозна штета на големи растојанија.
Техеран предупредува дека може да го прошири конфликтот во Европа
Според изворите на „Фајненшл тајмс“, одговорот на Иран ќе зависи од следните потези на Вашингтон.
Еден од нив наведува дека Техеран подготвува план за проширување на конфликтот доколку Трамп ги реализира заканите за уништување на иранската инфраструктура. Американскиот претседател претходно најави дека за секој напад врз брод во Ормутскиот Теснец би можел да биде уништен ирански мост или електрана.
„Ако САД отидат предалеку, Иран ќе се брани по секоја цена, ќе излезе од регионот и ќе ја погоди и Европа“, предупредил изворот.
Техеран веќе покажал дека може да се обиде да погодува цели на големи растојанија. По почетокот на војната меѓу САД и Израел во февруари, Вашингтон го обвини Иран дека истрелал ракети кон американско-британската база Диего Гарсија во Индискиот Океан, оддалечена околу 4.000 километри, иако ниту една од ракетите не ја погодила целта.
Турција во март соопшти дека противвоздушната одбрана на НАТО пресретнала неколку ирански балистички ракети.
Изворите на „Фајненшл тајмс“ го посочуваат и неодамнешниот напад врз американската база во Јордан, во кој загинаа тројца американски војници, како еден од најпрецизните напади со долг дострел што досега ги извел Иран.
Според нив, тој напад бил и порака до Европа дека и европските земји би можеле да се најдат на удар доколку директно се вклучат во конфликтот.
Иранските ракети имаат ограничувања
Воените експерти предупредуваат дека за напади врз цели на многу голема оддалеченост Иран би морал да ја намали количината на боевата глава кај своите тешки ракети, со што би се намалил и ефектот од евентуалниот напад.
Поради тоа, експертите сметаат дека за Техеран може да биде многу поефикасно дејствувањето преку проирански вооружени групи во Ирак, Либан и Јемен.
Даглас Бари од Меѓународниот институт за стратешки студии (IISS) оценува дека обидите за напад врз Диего Гарсија покажуваат дека Иран располага со оружје со дострел поголем од 2.000 километри. Сепак, останува прашањето со колкав број вакви ракети располага земјата и колку се прецизни на крајните граници на нивниот дострел.
Во рамки на иранскиот режим постојат и стравувања дека Техеран ги преценува сопствените воени способности. Од друга страна, претставниците на тврдата линија сметаат дека на Вашингтон не може да му се верува и дека САД мора да претрпат доволно голема штета за да бидат принудени да го почитуваат евентуалниот иден договор.
Дополнителен сигнал за заострување на ставот на Техеран е назначувањето на поранешниот командант на Револуционерната гарда Мохсен Резаи на чело на безбедносниот систем. Аналитичарите тоа го толкуваат како знак дека дипломатите и преговарачите се туркаат во втор план.
„Иран испраќа јасна порака: ако не можете да се договорите со Галибаф, ќе мора да се справите со Резаи“, изјавил еден од изворите за „Фајненшл тајмс“, опишувајќи го ставот на режимот со зборовите: „Не се лутете, затоа што ние сме полуди и побесни од вас“.