8 Септември 1991 година. Ден кој засекогаш ќе остане запишан во историјата.
Ден кога граѓаните на Македонија излегоа и ја кажаа својата волја. Ден кога една генерација ја презеде одговорноста да создаде своја независна држава и да тргне по својот пат.
Со независноста дојде и новото чувство на државност, па така Македонија го доби своето знаме со Ѕвездата од Кутлеш, кое беше усвоено во 1992 година.
Тоа знаме за многу луѓе стана симбол на првите години на независноста, под него се славеа празници, се одржуваа прослави и една генерација ја доживуваше својата нова држава.
Но знамето предизвика силни реакции во односите со Грција и стана дел од поширокиот спор, па во 1995 година, Македонија го промени своето знаме а Ѕвездата од Кутлеш беше заменета со сонцето со осум краци, знамето што го користиме и денес.
За едни тоа беше неопходен компромис во сложените меѓународни односи, додека пак за други беше болен момент и промена на симбол со кој се идентификувале.
Но без разлика на ставовите, и едното и другото знаме се дел од нашите спомени затоа што историјата не ја сочинуваат само големите политички одлуки. Историјата се и симболите под кои сме растеле.
И така, до денес поминаа 35 години.
Три и пол децении во кои Македонија се смееше и плачеше. Се радуваше и тагуваше. Градела, рушела, повторно градела и постојано се обидувала да оди напред. Но зад секоја година стои човечка приказна.
Стојат родители кои се надевале дека нивните деца ќе имаат подобар живот. Стојат баби и дедовци кои со гордост го гледале македонското знаме. Стојат деца кои пораснале со спомените од една млада држава. И стојат луѓе кои, за жал, денес ги нема меѓу нас, но нивните имиња и нивните животи се дел од приказната што ја носиме.
Во првите години на независноста не беше лесно. Новата држава се соочуваше со економски тешкотии, политички неизвесности и сложени односи со соседите и со меѓународната заедница.
Но Македонија продолжи. Се создаваа институции. Се градеа патишта. Се отвораа училишта и факултети. Растеа нови генерации.
А потоа дојде 2001 година. Година која остави длабока рана.
Конфликтот донесе страв и несигурност. Имаше луѓе кои ги напуштија своите домови. Имаше семејства кои загубија најблиски. Имаше млади животи кои згаснаа.
Денес, после толку години, можеме да имаме различни погледи кон причините и последиците, но едно не смееме да заборавиме: зад секоја бројка стои човек.
Зад секоја загуба стои семејство.
И затоа споменот треба да биде повик никогаш повторно да не дозволиме поделбите да бидат посилни од човечкиот живот.
Поминаа годините.
Доаѓаа избори. Доаѓаа нови влади. Се менуваа политичари, закони и политики. Но народот остануваше.
Луѓето продолжија да работат, да создаваат семејства и да сонуваат. Некои сонуваа за Европа.
Некои сонуваа за економски подобар живот. Некои само сакаа своите деца да останат дома.
А потоа дојде 2018 година.
Преспанскиот договор.
Еден од најтешките и најчувствителните моменти во поновата историја на државата.
За едни, тоа беше компромис кој отвори врати кон евроатлантската иднина, додека пак за други, беше болен чекор и чувство дека е нарушен дел од националниот идентитет. Но историјата не треба да ја паметиме само преку политичките говори.
Треба да ја паметиме и преку луѓето – преку оние кои тој период го доживеале со надеж и преку оние кои го доживеале со болка.
Во 2019 година државата официјално го промени името во Република Северна Македонија.
За многумина тоа беше промена на името на државата, за други, симболично прашање поврзано со националниот идентитет.
И до денес тоа останува тема за која македонските граѓани имаат различни чувства и ставови.
Но без разлика како гледаме на тие години, тие се дел од нашата историја.
Потоа дојде и пандемијата. 2020 година.
Празни улици. Затворени училишта. Маски на лицата. Страв. Неизвесност.
И многу семејства кои засекогаш останаа без некого. И повторно Македонија мораше да издржи.
Здравствените работници работеа во тешки услови. Родителите се приспособуваа. Децата учеа од дома. Луѓето се плашеа за своите најблиски.
А потоа животот полека продолжи, но останаа последиците.
Економски тешкотии. Високи трошоци за живот. Иселенички бран.
Млади луѓе кои заминуваат. Мајки кои ги испраќаат своите деца на аеродром.
Татковци кои велат: „Ќе се вратиш, нели?“
А детето одговара: „Ќе се вратам.“
И поминуваат години. Некои навистина се враќаат. Многумина не.
И затоа денес Македонија не треба да се прашува само: „Колку луѓе имаме?“
Туку: „Што треба да направиме за нашите луѓе да сакаат да останат?“
Затоа што најголемото богатство на една држава не се само планините, езерата, патиштата или зградите.
Најголемото богатство се луѓето.
Оние кои останале. Оние кои заминале. И оние кои еден ден можеби ќе се вратат.
Денес, во 2026 година, Македонија повторно стои пред нови предизвици.
Но ако погледнеме назад, ќе видиме нешто важно.
Преживеавме. Не секогаш мудро. Не секогаш сложно. Не секогаш праведно.
Но преживеавме и продолживме.
Од 8 Септември 1991 година до денес, Македонија помина низ многу.
Имаше победи, имаше порази, имаше моменти на гордост, имаше моменти на разочарување.
Но зад сите нив стои една генерација по друга.
Луѓе кои ја сакаат оваа земја на свој начин.
Затоа денес не треба да се делиме на оние кои се „повеќе“ или „помалку“ Македонци.
Не треба да се мериме според тоа за кого гласаме, каде живееме или што мислиме.
Можеме да не се согласуваме, можеме да имаме различни политички ставови, можеме различно да ја гледаме историјата.
Но можеме и да се согласиме околу едно: дека нашите деца заслужуваат подобра Македонија.
Македонија во која млад човек нема да мора да замине за да има пристоен живот.
Македонија во која трудот ќе биде ценет.
Македонија во која институциите ќе им служат на граѓаните.
Македонија во која различностите нема да бидат причина за омраза.
Македонија во која ќе можеме да се гордееме со својата историја, но истовремено да гледаме кон иднината.
Затоа, на овој 8 Септември, да се сетиме на сите години што ги поминавме.
На сите што ја градеа државата, на сите што се бореа за неа, на сите што ги загубивме, на сите што заминаа, на сите што останаа и на сите деца кои денес растат и кои утре ќе ја наследат оваа земја.
8 Септември не е само датум.
Тоа е спомен, пат, надеж и пред сè — тоа е одговорност.
Одговорност да не заборавиме од каде доаѓаме, но и храброст да одлучиме каде сакаме да одиме.
Среќен 8 Септември – Денот на независноста.
Нека Македонија има повеќе причини за гордост, повеќе причини за надеж и помалку причини за разделби.
Редакција 4NEWS