Колку му е потребно на едно четиричлено семејство за да го турне месецот? Одговорот на ова прашање во Македонија веќе не зависи само од цените во маркетите, туку и од тоа кој ги брои артиклите во маркетот.
Во средината на сè пожешката дебата за животниот стандард, Министерството за економија и труд излезе со своја, нова пресметка за потрошувачката кошница. Според нивните цифри, на едно четиричлено домаќинство во август му биле доволни 58.475 денари за покривање на основните потреби.
Но, само што Владата ја објави својата математика, се отвори јаз од дури 10.200 денари во однос на Синдикалната минимална кошница, која за истиот месец сојузот на синдикати (ССМ) ја процени на 68.675 денари (а веќе во септември таа порасна на 69.432 денари).
Две математики за ист животен стандард
Најголемото совпаѓање и едновремено најголемото разминување се гледа кај најболната точка — храната. Додека Министерството тврди дека 21.132 денари се доволни за прехрана, синдикатот смета дека без 25.032 денари трпезата не може да се наполни.
Покрај тоа, ССМ во својата детална пресметка ги опфаќа сите скриени аспекти на секојдневието:
- Образование: 7.192 денари
- Облека и обувки: 6.511 денари
- Комуналии и греење: 6.370 денари
- Транспорт: 5.175 денари
- Ресторани и хотели: 4.131 денар
- Комуникации: 3.677 денари
- Хигиена: 2.692 денари
- Здравје: 1.196 денари
Дурмиши: „Не се натпреваруваме, ги следиме реалните навики“
Министерот за економија и труд, Бесар Дурмиши, демантира дека Владата сака вештачки да ги намали трошоците на граѓаните. Според него, новата владина методологија се базира на реално остварена просечна потрошувачка, користејќи податоци од Државниот завод за статистика, 23 пазари и најпродаваните артикли во осум големи синџири маркети низ страната.
Дополнително, владината рамка зема предвид важен детал од последниот Попис — дури 95% од населението во Македонија живее во сопствен дом, поради што категоријата „поинакви трошоци за домување“ е поинаку поставена.
„Ја почитуваме улогата на синдикатите, но ова се две сосема различни методологии. Нашата цел не е да влеземе во натпревар чија кошница е повисока или пониска, туку да понудиме објективна и транспарентна слика“, порачува Дурмиши.
Владините пресметки исто така покажаа дека од јануари до август годинава кошницата пораснала за скромни 3,7% (околу 2.095 денари), а во август дури е забележано и мало намалување на трошоците за храна за 255 денари.
ССМ: На граѓаните им требаат повисоки плати, а не пониски статистички кошници
Од синдикатот, кој ја мери Синдикалната кошница уште од 2011 година, имаат поинаков увид на работите. Првиот човек на ССМ, Слободан Трендафилов, отворено прашува за кого се прави овој статистички маневар.
„Наместо Владата вештачки да ја намалува кошницата за 19,5% за да ја изедначи со својата просечна пресметка, потребно е за истите тие 19,5% да ги зголеми платите на работниците, доколку навистина има желба да им помогне“, дециден е Трендафилов.
Што следува?
Борбата за тоа која кошница е „пореална“ не е само академска дебата — таа директно ја диктира основицата за идното зголемување на минималната плата.
Новата методологија ќе биде ставена на тест пред социјалните партнери на 19 октомври, за кога е закажана седницата на Економско-социјалниот совет. Иако синдикатите очекуваат притисок за раст на минималецот, Министерството останува на ставот дека конечниот број мора да биде плод на директен договор меѓу работниците и работодавачите.