Европскиот парламент со огромно мнозинство го прифати извештајот за придружување на Андора и Сан Марино кон Европската Унија. Овој договор на двете европски микродржави ќе им донесе статус сличен на оној што го имаат Норвешка, Исланд и Лихтенштајн во рамките на Европскиот економски простор.
Со 552 гласа „за“, европратениците дадоа зелено светло за поцврста интеграција која ќе ги замени досегашните парцијални договори со еден сеопфатен договор за придружување.
Клучни придобивки и ограничувања
Договорот овозможува двете земји да станат дел од единствениот пазар на ЕУ, но со специфични правила кои го штитат нивниот суверенитет:
- Пристап до пазарот: Андора и Сан Марино ќе се усогласат со правилата на ЕУ за здравство, социјална политика, енергетика и заштита на животната средина.
- Финансиска независност: Тие нема да уплаќаат во буџетот на Унијата, но нивните граѓани нема да имаат право на глас на европските избори, ниту пак загарантирани работни места во институциите на ЕУ.
- Автономија: Двете држави го задржуваат правото на сопствена даночна и надворешна политика, како и контрола врз своите граници.
Крај за имиџот на „даночни раеви“
Долго време овие микродржави беа критикувани како дестинации за нетранспарентно чување пари. Сепак, по финансиската криза во 2008 година, тие поминаа низ строги реформи на банкарскиот сектор и денес се целосно усогласени со европските правила за спречување на перење пари и финансирање тероризам.
Зошто е важен овој договор?
Искуството од пандемијата со КОВИД-19 покажа дека изолацијата е опасна – Андора и Сан Марино тогаш немаа пристап до заедничката набавка на вакцини бидејќи формално беа надвор од системите на ЕУ.
Новиот статус ќе им овозможи:
- Здравствена сигурност: Пристап до заеднички европски механизми во кризни ситуации.
- Безбедносна соработка: Поцврста врска со ЕУ во контекст на глобалните геополитички предизвици (како војната во Украина, каде двете земји веднаш воведоа санкции кон Русија).
- Економска стабилност: Полесно движење на стоки и услуги без целосно отворање на пазарот на недвижности, што би ги загрозило локалните жители.
Што следува? Договорот сега треба да биде ратификуван од националните парламенти на членките на ЕУ, а граѓаните на Андора ќе го кажат конечниот збор на референдум.
