Данскиот парламент минатата година усвои нов закон со кој старосната граница за заминување во пензија за лицата родени по 31 декември 1970 година се подигнува на 70 години. Со оваа одлука, Данска официјално ќе ја престигне Грција и ќе стане земја со најдолг работен век во Европската Унија.
Данскиот модел е специфичен по тоа што уште од 2006 година ја поврза пензиската граница со очекуваниот животен век. Овој праг се ревидира на секои пет години.
- Сегашна состојба: Границата е 67 години.
- Проекција за 2041: Граѓаните родени во 1971 година ќе се пензионираат на 70 години.
- Проекција за 2070: Се очекува Данците да работат до 74-годишна возраст.
За споредба, Грција до 2030 година ќе има граница од 68,5 години, што ја прави втора во Европа по должина на работниот стаж.
Водечките партии во Данска сметаат дека ова е „општествено одговорна прилагодување“. Целта е да се зачува системот на социјална грижа без да се преоптоварат идните генерации и јавните финансии. Со оглед на тоа што просечниот животен век во ЕУ веќе изнесува 81,5 години, многумина уживаат во пензија повеќе од три децении, што создава огромен притисок врз пензиските фондови.
„Не можеме да работиме додека не умреме“
И покрај поддршката од политичарите, кај граѓаните владее незадоволство, особено кај оние со физички тешки професии.
„Физичките работи е невозможно да се работат до 70 години. Веќе имам операции на коленото и грбот. Треба да имаме време и за внуците, а не само за работа“, изјави за данските медиуми 47-годишен покривач на покриви.
Критичарите посочуваат дека иако луѓето живеат подолго, тоа не значи дека се подолго здрави и работоспособни. Исто така, Данците не живеат најдолго во Европа (82 години), но сепак ќе работат најдолго.
Додека Данска и ОЕЦД предвидуваат дека до 2060 година повеќето земји ќе ја поминат границата од 67 или 70 години, земјите од нашиот регион (како Хрватска и Македонија) сè уште се држат до границата од 64 или 65 години.
- Препораки од Светска банка: Институциите веќе со години предупредуваат на „структурни слабости“ – мал број вработени во однос на бројот на пензионери.
- Проблемот со буџетот: Во Хрватска, на пример, дури 40% од пензиите се исплаќаат директно од државниот буџет, а не од придонесите на вработените.
Иако засега нема најави за драстично подигнување на границата кај нас, економските аналитичари сметаат дека „данското сценарио“ порано или подоцна ќе стане реалност за цела Европа доколку сакаме пензиските системи да опстанат.