Британскиот весник „Guardian“ објави анализа во пресрет на изборите во Унгарија, во која се истакнува дека евентуалниот пораз на Виктор Орбан не мора да значи брзо враќање на либералната демократија во земјата. Според авторите, партијата „Тиса“ на Петер Маѓар, дури и да победи, ќе се соочи со сериозни институционални пречки.
Системот на Фидес е длабоко вкоренет
Главниот аргумент на анализата е дека во изминатите 16 години, партијата Фидес на Орбан „се зацементира“ во државниот апарат. Без двотретинско мнозинство во парламентот, новата влада тешко би ги демонтирала клучните столбови на постојниот систем. Клучните позиции се окупирани од лојалисти со долги мандати, вклучувајќи ги:
- Уставниот суд;
- Врховниот обвинител;
- Медиумскиот регулатор;
- Претседателот на државата, кој може да го блокира донесувањето закони.
Нефер изборни услови
Весникот предупредува дека иако изборите се слободни, тие не се фер поради промените во изборните правила воведени од страна на Фидес. Како главни проблеми се посочуваат:
- Прекројувањето на изборните единици во корист на владејачката партија;
- Системот на компензација на гласови за победникот;
- Можни нерегуларности во најсиромашните региони, како купување гласови и заплашување.
Колку е демократска алтернативата на Маѓар?
Иако Петер Маѓар стана популарен ставајќи ги во фокусот секојдневните проблеми како здравството, образованието и корупцијата, аналитичарите на „Guardian“ советуваат претпазливост кај продемократските гласачи. Постојат неколку причини за скептицизам кон неговиот либерален капацитет:
- Слични ставови со Фидес: Маѓар е близок до позициите на Орбан во однос на миграцијата и војната во Украина.
- Конзервативен профил: Неговото десничарско минато и претпазливост околу прашањата за човековите права (како ЛГБТК+ правата) сигнализираат дека либералната демократија можеби не му е врвен приоритет.
- Реално сценарио: Најмногу што може да се очекува под власт на „Тиса“ е делумно обновување на изборната демократија, но не и брза институционална транзиција.
Анализата завршува со паралела со Полска, каде владата на Доналд Туск се соочи со огромен отпор по падот на конзервативната ПиС, но се нагласува дека ситуацијата во Унгарија е уште покомплексна поради подлабокото влијание на Фидес во сите пори на општеството.
