„Никој не оди на работа за да умре, но со сегашниот пристап, секој нов ден на македонските градилишта е како игра на бинго – дали ќе се вратиш дома жив.“ Со овие зборови, Иван Пешевски, претседател на Синдикатот за градежништво, во емисијата „Ноќно студио“ на 4TV, ја отвори Пандорината кутија за суровата реалност на македонските работници.
Црна статистика: 20 жртви годишно и „институционално слепило“
Додека Европа се стреми кон стандардот „нула жртви на работното место“, Македонија бележи поразителна статистика:
- 20 фатални исходи во просек секоја година.
- Над 200 тешки телесни повреди.
- 90% неисполнување на колективните договори на ниво на работодавач.
Пешевски предупредува дека инвестицијата во безбедноста кај нас сè уште се третира како непотребен трошок, а не како влог во човечки живот.
Скандалот „Лимак“: Кога работникот станува „минувач“
Најголемиот пораз на системот се случува кога ќе згасне човечки живот на градилиште каде се работи „на црно“. Пешевски го посочи примерот со комплексот во центарот на Скопје, каде по смртта на работник од Турција, се откри дека дури 93 лица работеле без никаков договор.
„Македонија стана машина за мелење на странска и домашна работна сила. Кога ќе загине работник без договор, институциите често го третираат како случаен минувач, само за да се заштити профитот на инвеститорот,“ дециден е Пешевски.
Зошто системот е во колапс?
Синдикалниот лидер лоцира три клучни точки каде државата потфрла:
1. Десеткуван инспекторат
Фрапантен е податокот дека во Скопје, каде во секој момент има над илјада активни градилишта, теренот го контролираат само седум инспектори. Овој недостиг на кадар овозможува хаосот да помине неказнето.
2. Смешни казни за изгубен живот
Пешевски со огорченост зборува за вреднувањето на човечкиот живот низ призмата на осигурителните компании. Отштети од 5.000 евра за смрт или 10.000 евра за траен инвалидитет се навреда за семејствата и потврда дека државата капитулирала пред бизнис интересите.
3. Бавност која убива надеж
Поради бавните реакции (одговори од инспекции кои се чекаат со месеци), бројот на пријави од работници за прекршени права паднал од 120 на едвај 20 месечно. Работниците едноставно губат надеж дека некој ќе ги заштити.
Решението: „Филтер“ пред првата лопата
Синдикатот предлага итен модел на превентивна контрола:
- Секое работно место да се провери пред почеток на работа.
- Доколку нема заштитна опрема и обучен кадар – нема дозвола за градба.
- Драконски казни за работодавачите кои свесно ризикуваат животи.
„Не ни требаат згради ако таму паѓаат жртви. Ако државата не може да гарантира безбедност, подобро е да ставиме клуч на врата на сè,“ заклучи Пешевски.
