БСЖ вакцините против туберкулоза од бугарскиот производител „Бул Био“, кои се користат во Македонија, се ставени во карантинско чување додека не завршат испитувањата за можната поврзаност со несакани реакции кај четири деца во Хрватска. Во земјава досега не е пријавен ниту еден случај на остеомиелит поврзан со вакцинацијата, а надлежните веќе обезбедиле нови количини вакцини од друг производител.
Ова во интервју за емисијата „Ноќно студио“ на 4ТВ го изјави професор д-р Александра Грозданова, претседателка на Комисијата за имунизација, која детално ги објасни причините за привременото запирање на вакцинацијата, проверките што се спроведуваат и препораките до родителите.
Грозданова откри дека македонските здравствени власти биле информирани од хрватските колеги уште пред официјалното објавување на информацијата за четирите сомнителни случаи.
„Во комуникацијата со нашите колеги од Хрватска бевме информирани, уште пред официјално да биде објавено, дека кај нив се детектирани четири случаи кои биле суспектни, односно асоцирани, но сè уште не потврдени, со примање на БСЖ вакцината. Станува збор за воспаление на зглобовите, односно коските, таканаречен остеомиелит“, објасни Грозданова.
Таа посочи дека оваа информација била доволна Комисијата за имунизација итно да заседава и да предложи привремен прекин на вакцинацијата, бидејќи истите серии вакцини биле користени и во Македонија.
Две серии вакцини се испитуваат, децата во Хрватска биле вакцинирани пред две години
Според Грозданова, четирите деца во Хрватска ги примиле вакцините пред околу две години, а сериите што се предмет на проверка веќе биле потрошени, односно нивната употреба завршила до јуни годинава.
Во испитувањето се вклучени хрватските здравствени власти, производителот и меѓународни експерти, а целта е да се утврди дали постои директна причинско-последична поврзаност меѓу вакцината и здравствените проблеми.
„Прво треба да се потврди дали навистина овие случаи се поврзани со вакцината, бидејќи остеомиелитот може да се јави и поради други здравствени состојби“, нагласи Грозданова.
Таа објасни дека ваквите реакции, доколку се поврзани со вакцинацијата, можат да се појават неколку недели, но и неколку години по примањето на вакцината.
Паралелно со меѓународната истрага, македонските институции, меѓу кои Агенцијата за лекови МАЛМЕД, Министерството за здравство и Институтот за јавно здравје, ќе спроведат дополнителни проверки, вклучително и комуникација со педијатриските одделенија.
Околу 15.000 до 16.000 деца годишно примаат БСЖ вакцина во Македонија
Претседателката на Комисијата за имунизација истакна дека БСЖ вакцината се користи во Македонија околу две децении и дека во изминатиот период не биле пријавени случаи на остеомиелит поврзани со нејзината примена.
Според неа, во земјава годишно се вакцинираат приближно 15.000 до 16.000 новороденчиња, а вакцината вообичаено се прима во првите 72 часа по раѓањето, пред отпуштањето од породилиштето.
„Очекуваме дека приближно 15.000 до 16.000 деца ја имаат примено вакцината и токму поради тоа сме спокојни што не е пријавен ниту еден случај од таа голема бројка“, рече Грозданова.
Таа објасни дека бугарскиот производител „Бул Био“ со години снабдува повеќе европски земји со БСЖ вакцини, меѓу кои Македонија, Хрватска, Унгарија и Романија.
Што ќе се случи со вакцините од бугарскиот производител?
Грозданова појасни дека постојните залихи од бугарските БСЖ вакцини се ставени во карантинско чување додека не завршат проверките.
„Во моментот сите тие серии се ставени на стоп, таканаречено карантинско чување, додека не ги истражиме сите услови“, рече таа.
Според неа, Министерството за здравство, со поддршка од УНИЦЕФ, презело активности за обезбедување нови количини вакцини.
Доколку испитувањата потврдат дека вакцините од бугарскиот производител се поврзани со несаканите реакции, тие нема да се користат. Но, доколку се утврди дека здравствените проблеми кај децата во Хрватска се последица на други фактори, ќе може повторно да се разгледа нивната употреба.
Грозданова нагласи дека ваквите одлуки се усогласуваат и на регионално ниво, преку соработка меѓу националните комисии за имунизација.
Родителите не треба да ги носат децата на дополнителни снимања
Една од најважните пораки на Грозданова беше упатена до родителите чии деца ја примиле БСЖ вакцината во изминатите месеци или години.
Таа нагласи дека нема потреба од паника, ниту од дополнителни медицински прегледи кај децата што немаат симптоми.
„Не треба да прават ништо, не треба да ги носат на снимање, не треба да се оптоваруваат. При редовните прегледи, како што се ортопедските прегледи, секој ортопед може да забележи доколку има некакви промени“, изјави Грозданова.
Сепак, таа посочи дека родителите треба да се обратат кај педијатар доколку забележат болки при движење, отекување на зглобовите, висока температура или други промени во нормалниот развој на детето.
Одложувањето на БСЖ вакцината е можно, но за Македонија е особено важна
Грозданова објасни дека примањето на БСЖ вакцината може безбедно да се одложи до одредена возраст, посочувајќи период до една година.
Но, таа предупреди дека Македонија сè уште спаѓа во земјите со висок ризик од туберкулоза, поради што имунизацијата против оваа болест има особено значење.
Според податоците што ги изнесе во интервјуто, во моментот се евидентирани 95 возрасни пациенти со туберкулоза, од кои 83 се случаи од 2026 година.
Во Универзитетската клиника „Козле“, пак, во 2025 година биле лекувани 15 деца со туберкулоза, додека во 2026 година биле регистрирани 12, а во моментот на интервјуто три деца биле хоспитализирани.
„Ние сè уште имаме нови случаи секоја година. Не почнува да опаѓа бројот, туку имаме нови случаи“, истакна Грозданова.
Таа направи споредба со Хрватска, која, според неа, има значително помал ризик од туберкулоза, додека Македонија и понатаму мора да одржува високо ниво на заштита преку редовна имунизација.
Без паника, но со внимателно следење на состојбата
Грозданова порача дека одлуката за привремено запирање на вакцинацијата била донесена како мерка на претпазливост, а не затоа што во Македонија е утврден проблем со безбедноста на вакцината.
Таа предупреди дека ширењето непроверени информации може да предизвика дополнителна недоверба кај родителите и да влијае врз опфатот со останатите задолжителни вакцини.
„Недовербата кон вакцинацијата понекогаш е рефлексија и на недовербата во здравствениот систем или во државата“, оцени претседателката на Комисијата за имунизација.
Нејзината порака е родителите да се информираат преку надлежните здравствени институции и своите педијатри, а одлуките за вакцинацијата да ги носат врз основа на проверени медицински информации.