Иран одговори на нападите на САД и Израел со започнување серија контранапади врз држави низ Блискиот Исток, со сериозни последици врз индустријата на нафта и гас и глобалната економија. Техеран ги нападна нафтените постројки во соседните земји, додека поморскиот сообраќај низ Ормускиот Теснец – клучно тесно грло на влезот во Персискиот Залив – речиси целосно е запрен.
Морскиот пат меѓу Иран и Оман – широк едвај 20 милји (32 километри) на најтесната точка – претставува неизбежна рута низ која минуваат околу 20 отсто од светските резерви на нафта на пат кон Индискиот Океан и остатокот од светот. Иако Иран формално не го затвори теснецот за време на викендот, неговите закани кон бродските компании практично го направија тоа. Вознемиреноста кај нафтените и бродските компании – како и кај нивните осигурителни друштва – беше толку голема што сообраќајот речиси запре. Во понеделникот вечерта Иран соопшти дека ќе „запали секој брод“ што ќе се обиде да помине низ Ормус, иако Централната команда на САД подоцна тврдеше дека пловниот пат останува отворен.
Визуелизацијата на поморскиот сообраќај покажува дека протокот на пловила значително се намалил за време на викендот, при што танкерите фрлале сидра од двете страни, чекајќи развој на настаните. Стравувањата се оправдани, бидејќи најмалку три танкери биле оштетени за време на викендот, а еден морнар загинал. Дубаи, односно пристаништето Џебел Али – најпрометната контејнерска лука во светот надвор од Азија – привремено ги прекина операциите, пред повторно да ги отвори, откако остатоци од воздушно пресретнување предизвикале пожар на еден од доковите. Бројот на товарни бродови што минуваат низ теснецот паднал од повеќе од 50 дневно на само седум во неделата, според податоци на лондонската компанија „Лојдс Лист“.
Иранските сили во понеделникот тврдеа дека погодиле танкер за гориво „Ате Нова“, кој плови под знамето на Хондурас, со две беспилотни летала во теснецот, оставајќи го во пламен. Техеран, исто така, погодил пристанишна инфраструктура во Оман и брод северозападно од Мускат, додека иранската војска емитувала радио-предупредувања до бродовите што имаат намера да го преминат Ормускиот Теснец. Во услови на хаос, цената на барел нафта порасна за повеќе од 10 отсто, надминувајќи 80 долари (60 фунти) за време на викендот, пред во понеделникот да се стабилизира на нешто пониско ниво.
Поранешниот американски претседател Доналд Трамп изјави дека не очекува борбите да траат повеќе од неколку недели, но одредени експерти предупредуваат дека во случај на подолготраен конфликт, цената на барел нафта тип Брент би можела да достигне 100 долари (75 фунти). Фиона Цинкота, висок пазарен аналитичар во „Сити Индекс“, посочи дека цената на суровата нафта во САД би можела да се искачи на 90 долари по барел доколку сообраќајот низ теснецот не продолжи.
Протокот на нафта може дополнително да биде ограничен поради нападите врз постројките за екстракција и преработка во регионот. Саудиската државна нафтена компанија „Арамко“ во понеделникот ја затвори рафинеријата „Рас Танура“ на источниот брег, која преработува околу 550.000 барели дневно, откако била погодена од остатоци од пресретнати ирански дронови.
Судирот влијаеше и врз снабдувањето со течен природен гас (ЛНГ). „КатарЕнерџи“, најголемиот светски снабдувач, беше принуден да го прекине производството по напад со дрон. Катар обезбедува околу 20 отсто од светскиот ЛНГ, кој стана клучен извор на гас додека Европа се обидува да ја намали зависноста од руските резерви.
Во понеделникот европските цени на гасот достигнаа највисоко ниво од руската инвазија врз Украина во 2022 година. Иако цените остануваат под врвот од 2022 година, дополнителен пораст би можел повторно да изврши притисок врз западните економии, кои штотуку почнаа да се опоравуваат од инфлаторниот шок предизвикан од војната во Украина.
Аналитичарот на „Дојче банк“, Џим Рид, посочи дека дневниот скок на цената на нафтата од 8,2 отсто во понеделникот е 38-ми по големина од 1990 година наваму. Колку подолго трае кризата, толку е поголем ризикот од посилен раст на цените, што може да предизвика домино-ефект во економијата – од повисоки цени на горивата до поскапување на транспортот и стоките.
Експертите предупредуваат дека пораст од 10 долари по барел може да додаде околу 0,4 процентни поени на инфлацијата и да намали дел од глобалниот економски раст доколку кризата продолжи. Воедно, повисоките цени на нафтата и гасот би можеле да ѝ одат во прилог на Русија, чиј извоз на енергенси ги финансира нејзините воени активности.
Минатата недела Кирил Дмитриев, инвестициски советник на рускиот претседател Владимир Путин, предвиде дека цената на нафтата наскоро би можела да достигне 100 долари по барел.
