На 81-годишна возраст денеска почина поранешниот претседател на Република Србија, министер за надворешни работи и потпретседател на Социјалистичката партија на Србија, Милан Милутиновиќ.
Кој беше Милан Милутиновиќ?
Роден е во Белград на 19 декември 1942 година. Потекнува од старо белградско семејство. Основно и средно образование завршил во Белград, а дипломирал во 1965 година на Правниот факултет. Како дваесетгодишен бил член на претседателството на Сојузот на социјалистичката младина, задолжен за меѓународни односи. Подоцна станува член на општествено-политичкиот совет на Сојузното собрание и истовремено претседател на Општинскиот комитет на Сојузот на комунистите на Врачар и член на Градскиот комитет на СК Белград.
Потоа следуваше републичкиот секретар за образование и наука. Потоа бил назначен за директор на Народната библиотека на Србија од 1983 до 1989 година.
Во времето на Слободан Милошевиќ
Милан Милутиновиќ беше еден од најблиските соработници на Слободан Милошевиќ, со кој се раздели веднаш по петти октомври.
По доаѓањето на Милошевиќ на власт во Србија (1987), Милутиновиќ зазема позиција во сојузниот секретаријат за надворешни работи како помошник шеф на администрацијата за печат. Во 1989 година станал амбасадор на СФРЈ во Грција. Од оваа функција е назначен за министер за надворешни работи на СР Југославија во август 1995 година, во кабинетот на Радоје Контиќ.
Неговата партија СПС, на повторените претседателски избори во Република Србија, по недоволниот одѕив на гласачите во декември 1997 година, го смени својот претседателски кандидат Зоран Лилиќ и го номинираше Милутиновиќ, кој тесно го победи Воислав Шешељ во вториот круг (21 декември 1997 година).
Милошевиќ го стави во домашен притвор
Во времето кога Србија водеше војна со најсилниот воен сојуз, Милутиновиќ водеше војна со Милошевиќ, кој буквално го држеше во некаков домашен притвор, пишува Експрес.
Сè започна за време на бомбардирањето во 1999 година, кога Милутиновиќ ја напушти командната позиција на само пет дена пред крајот на агресијата. Наводно, Милошевиќ имал сознанија дека Милутиновиќ без негово знаење договарал соработка со Хашкиот трибунал. И тоа преку кумот, дипломат во Хаг. Се се случува во моментот кога на големо се најавуваат хашките обвиненија кои Обвинителството од Хаг наскоро ќе ги поднесе.
За соработката на Милутиновиќ со странците и со Западот се зборува во книгата на Марти Ахтисари, каде што се наведува дека Ахтисари, Шредер, Ширак и Талбот сакале да преговараат со Милутиновиќ за прекин на бомбардирањето наместо со Милошевиќ.
Тоа очигледно беше доволно за Милошевиќ да го одведе Милутиновиќ на задача. Барем за почеток. Приказната за куќниот притвор на Милутиновиќ за кратко време направи бум на српските медиуми и јавна сцена, а потоа исто толку брзо беше заташкана.
Хаг
Тој беше обвинет од Хашкиот трибунал за наводни злосторства во Косово.
Во Хаг, каде што се предаде во јануари 2003 година, Милутиновиќ беше обвинет за злосторства против косовските Албанци во првата половина на 1999 година. По шест години, Трибуналот го ослободи од обвиненијата.
Милутиновиќ еднаш изјави дека Слободан Милошевиќ го сретнал само два-три пати во ходникот за време на неговиот престој во Хаг, додавајќи дека биле на различни катови и дека немале можност да се видат.
Во февруари 2009 година, Хашкиот трибунал го ослободи Милутиновиќ од сите обвиненија против него.
Судот ја оправда ослободителната пресуда за Милан Милутиновиќ, по сите пет точки од обвинението, со наодот дека не е докажано дека тој „значително придонел за здружениот злосторнички потфат“ бидејќи немал директна контрола над силите на ЈНА. и Министерството за внатрешни работи на Србија кое го извршило:
„Судскиот совет не прифаќа дека Милутиновиќ имал законска обврска произлезена само од службена заклетва, и без значителни de jure и de facto овластувања, да дејствува за спречување на настаните што се случиле на Косово. Покрај тоа, Судскиот совет не е подготвен да прифати дека неговиот придонес со пропуст е значаен, имајќи предвид дека Милутиновиќ немал овластување над силите што ги извршиле дадените злосторства“.
Милан Милутиновиќ беше еден од главните преговарачи во Рамбује, а остана запаметен по една позната реченица.
„Ке сера – сера, што ќе биде, ќе биде“, рече тој пред странските и домашните новинари веднаш по пропаѓањето на преговорите, по што беше донесена дефинитивна одлука за агресијата на НАТО пактот врз Србија и Црна Гора.
Преговори во Рамбује
Небојша Вујовиќ, дипломат и шеф на Мисијата на СРЈ во Вашингтон во 90-тите години на минатиот век и еден од членовите на единаесетчлената српска делегација во Рамбује, во својата книга ја опишува епизодата во која Ворен Кристофер побарал од Милошевиќ да даде ридовите околу Сараево на муслиманите како симболичен гест и отстапка од која Србите пукаа кон градот.
“Добро. Јас ќе. Нека не чини половина до еден процент, но нека биде последното нешто што ќе го побараат од нас“, рече Милошевиќ, а Кристофер одговори дека не знае дали тоа ќе биде последното барање на муслиманите, но дека тоа ќе биде последно ќе не побараше.префрли во нивно име.
Но, во друг случај Милошевиќ не попушти и тоа не чинеше бомбардирање и проблеми со Косово. Имено, американското раководство имаше идеја овој проблем да го реши во Дејтон, па преку Небојша Вујовиќ на Милошевиќ му испратија нацрт-договор кој предвидува широка автономија на Албанците, градење на нивните институции кои тие ги напуштија и намалување на централизираната влијанието на Белград, но ова решение подразбираше останување на Косово во рамките на Србија. Милошевиќ одбил.
Пред тоа никој немаше храброст да му го земе документот што првин го донел Вујовиќ на тогашниот министер за надворешни работи Милан Милутиновиќ, кој го погледнал и рекол: „Сакате ли Слоба да ме убие“. Оди, земи си и нека ти е со среќа“.
Неблагодарната должност падна на Вујовиќ.
Државниот удар на 5 октомври
Во изминатите две децении имаше многу сведоштва и мислења за државниот удар на 5 октомври.
Според едно од подоцнежните сведоштва на Милан Милутиновиќ, бидејќи се наближувале локалните и сојузните избори, врвот на СПС бил убеден дека по истата цена треба да се одржат и претседателските избори. Имаше оценка дека т.н со обновата и изградбата на земјата по бомбардирањето на НАТО, беа постигнати одредени ефекти во свеста на народот и дека тоа ќе преовлада за време на изборите. Оценката, како што се испостави, се покажа како целосно погрешна и до ден денес останува нејасно како е направена, бидејќи Милошевиќ не личеше на човек кој толку лесно можеше да се убеди во вакви стратешки одлуки.
Понуден директен влез на Србија во НАТО
Во серијата на Би-Би-Си „Смртта на Југославија“, од која се дозна дека четири пати се сретнал со Медлин Олбрајт и дека во договор со Милошевиќ и понудил НАТО да дојде во Србија под комерцијални услови, Милутиновиќ рече дека сите се се обидува да најде начин да го избегне најлошото.
– Постоеше идеја, со оглед на големиот број бази на Соединетите Американски Држави, дел од нив да се преселат на Косово, како на пример во договорите со Германија или Италија, но под услов одлуката да биде ратификуван од српскиот парламент. Тоа беше идејата уште во разговорите со Холбрук во 1996 година, да се оди директно во НАТО, а не преку Партнерството за мир, бидејќи мислев дека во тој контекст многу работи ќе одат поинаку – рече тој.
Милутиновиќ, исто така, смета дека поразот на Милошевиќ на изборите и неговото отстранување од власт не е само обичен пуч, туку целиот процес е предизвикан, меѓу другото, од меѓусебното заедничко дејствување на многубројните процеси што се случија во 90-тите, како што се војните. , распадот на државата и лошите економски услови.ситуации. Исто така, многу политичари и влијателни кругови во Србија беа убедени дека земјата нема да може да оди напред и нема да биде прифатена од Западот додека Милошевиќ е на власт.
Тој отиде под земја
Милан Милутиновиќ, претседател на Србија од 1997 до 2002 година, до својата смрт бил целосно нелегален.
Милан Милутиновиќ до својата смрт беше пензионер во вистинска смисла и во политиката и во животот. Тој се повлече од јавниот живот, а можеше да се види само овде-онде.
– Не сум во јавност. Јас го направив своето. Никого не зашеметив, ниту пак сведочев против некого. Кога ме ослободија од секаква вина, почувствував дека се преродив, но не за себе, туку за моето семејство. Јас лично не се возбудив затоа што не можеа ништо да ми сошијат иако се трудеа. Потоа кренаа раце – изјави еднаш Милутиновиќ за медиумите.
Поранешниот претседател на државата целосно се повлече од јавниот живот до неговата смрт, а медиумите објавија дека во 2017 година присуствувал на погребот на поранешниот грчки премиер Константинос Мицотакис, со кој бил семеен пријател.
Како што рекле неговите пријатели, тој станал уште поизолиран по смртта на неговата сопруга Олга.