Драстичниот дефицит на квалификувана работна сила во Македонија донесе неочекуван пресврт: работниците веќе не се лесно заменлива категорија, туку клучен фактор кој може и мора да диктира безбедни услови за работа. Борче Стојчевски од здружението „Тутела“ во емисијата „Ноќно студио“ на 4ТВ ги разобличи парадоксите на македонските градилишта.
Моќта на работникот: „Не е безбедно – не го работам!“
Поранешната закана на работодавачите дека „зад портата чекаат десет други за твојата работа“ веќе не постои. Денес, квалификуваниот кадар е толку редок, што работниците ја имаат историската шанса да го искористат своето законско право.
„Секој вработен на кој му се заканува непосредна опасност по животот и здравјето има законско право да одбие работа. Пораката е едноставна: ‘Ало, ова не е безбедно, нема да работам додека не го обезбедите’. Работодавачот тешко ќе најде замена, бидејќи веќе нема кој да дојде на тоа место“, дециден е Стојчевски во изјава за 4news.mk.
Парадоксот на стравот: Работодавачот го моли работникот
На терен се случува нов феномен – работодавачите стануваат премногу попустливи заради страв од губење на персоналот. Оваа „мека“ дисциплина директно ја загрозува безбедноста.
- Шлемот како „молба“: Наместо строга контрола, менаџерите често ги молат работниците да носат опрема.
- Страв од отказ: „Кога му велиме на работодавачот да го санкционира работникот што не носи опрема, одговорот е: ‘Не можам, ако го избркам, нема кој да ми го заврши објектот’“, открива Стојчевски.
Системот на „ситни пари“: Казните не ги плашат гигантите
Еден од најголемите проблеми е ниската прекршочна политика која на големите фирми им овозможува да ги калкулираат казните како редовен трошок во бизнисот.
- Прекршоци во низа: Има примери на фирми со 14 платени прекршочни налози кои продолжуваат со истата пракса. За нив глобите се „ситни пари“.
- Заглавени измени: При подготовката на новиот закон, експертите не успеале значително да ги подигнат глобите бидејќи тие се ограничени со Општиот закон за прекршоци.
РИЗИЦИ И ОДГОВОРНОСТИ НА ГРАДИЛИШТАТА
| Категорија на проблем | Последици и факти |
|---|---|
| Работа на црно | Најголем ризик; работникот нема осигурување при несреќа. |
| Увоз на работници | Неизвесна ефикасност без познавање на локалните безбедносни правила. |
| Кривична одговорност | Предвидува затвор за одговорните лица при фатален исход. |
Замката на дневницата: Работа „на црно“ за неколку евра повеќе
Стојчевски алармира за опасниот договор меѓу работниците и газдите – работа без пријава за поголема дневница.
„Самиот вработен често бара да не биде пријавен за да земе повеќе пари во кеш. Но, тоа е најголемиот ризик на градилиштето. Непријавениот работник е правен и безбедносен пекол во случај на несреќа“, објавува 4news.mk.
Заклучок: Безбедноста пред роковите
Иако притисокот за завршување на објектите е огромен, Стојчевски порачува дека ниеден рок не е поважен од човечкиот живот. Целта на реформите не треба да биде кривично гонење по трагедијата, туку создавање систем во кој превенцијата ќе биде поевтина од небрежноста. Работниците мора да ја сфатат својата вредност – тие се тие што го градат профитот, но тие се и тие што го ризикуваат најмилото.
