Длабоко вкоренетата култура на импровизација, застарениот систем на осигурување и психосоцијалниот притисок се главните виновници за црната статистика на македонските работни места. Милан Петковски, експерт за безбедност и здравје при работа, во гостувањето на 4ТВ, ги разоткри системските пропусти што го слабеат здравјето на нацијата.
1. Импровизацијата: Балканскиот „рецепт“ за трагедија
Најголемиот дел од несреќите на работа можат да се превенираат, но пречката е во менталитетот. Стручноста кај нас често се заменува со опасна самоувереност.
- Лажна стручност: „Сакаме да се покажеме вредни и кадрни, но ги игнорираме правилата затоа што мислиме дека знаеме подобро од прописите“, вели Петковски за 4news.mk.
- Културолошки отпор: Паралелата со заштитниот појас во автомобил е идентична – ако нема казна, многумина не го користат. Сметаме дека несреќите им се случуваат на другите, сè додека не стане предоцна.
2. Каде исчезнуваат 44 милиони евра годишно?
Еден од најшокантните податоци е поврзан со фондот за осигурување од несреќи. Секој вработен во Македонија одвојува 0,5% од бруто-платата за оваа намена, но парите не завршуваат таму каде што треба.
„Тие 44 милиони евра годишно исчезнуваат во државниот буџет наместо да се акумулираат во фонд за превенција и обештетување. Мораме да преминеме кон приватно-јавно партнерство, каде парите ќе бидат во ‘инвестициски мод’ за подобра заштита на работникот“, објаснува Петковски.
ПРЕДЛОЖЕН МОДЕЛ: БОНУС-МАЛУС ЗА БЕЗБЕДНОСТ
| Акција | Ефект врз работодавачот |
| Инвестиција во безбедност | Помала премија за осигурување (Бонус) |
| Несреќа поради небрежност | Враќање на парите за отштета и дупла премија (Малус) |
| Резултат | Безбедноста станува економски исплатлива |
3. Работното место како тивок убиец: Стрес и смртност
Петковски повлекува директна линија меѓу работните односи и високата смртност во земјата. Статистиката за 2023 година е поразителна – од 20.000 починати, дури 40% се жртви на кардиоваскуларни болести.
- Коренот на болеста: Стресот, „прегорувањето“ (burnout) и психосоцијалниот притисок на работното место се развиваат со децении и го слабеат организмот.
- Ново законско решение: Се подготвува закон кој ќе ја прекине „олимпијадата“ за пријавување мобинг. Наместо шест месеци докажување, ќе се воведат брзи канали за пријавување на секое вознемирување.
4. Спас во последен час: Приказната за „челичните прсти“
Важноста на опремата Петковски ја илустрира преку личен пример. Негова колешка, која првично одбивала да носи заштитни чевли, била спасена од тешка повреда кога врз неа паднала винкла од 50 килограми.
„Ми рече дека ме благословува, бидејќи да не беа тие чевли, ќе останеше без прсти. Тоа се малите победи што ја држат оваа професија жива“, вели тој за 4news.mk.
5. Безбедноста мора да влезе во училиштата
За вистинска промена е потребна едукација уште од мали нозе. Предлогот на МЗЗПР е безбедносната култура да стане дел од постојниот образовен систем преку т.н. „шлајфни“.
- Пример: Кога ученикот учи за електрична енергија, во истиот дел да научи и како безбедно да ракува со неа. Првата работа што ја учиме нашите деца е да не пикаат прсти во штекер – тој инстинкт мора да го пренесеме и во професионалниот живот.
Заклучок: Македонија нема луксуз да губи работници поради небрежност. Потребна е политичка волја за прераспределба на постојните пари во системот и храброст за воведување реална анализа на несреќите. Безбедноста не е трошок, туку единствениот начин да имаме здрава и продуктивна иднина.
