Повеќе од 70 илјади деловни субјекти во Македонија во текот на 2025 година оствариле промет од над 36 милијарди евра. Сепак, најголемиот промет не значи и најголема заработка, бидејќи статистичките податоци покажуваат дека секторите имаат различна улога во создавањето на економската вредност.
Според најновите податоци на Државниот завод за статистика (ДЗС), вкупниот промет на 70.843 пазарноориентирани деловни субјекти достигнал над 2.226 милијарди денари, односно приближно 36,2 милијарди евра.
Најголем дел од овие средства се остварени во трговијата на големо и мало, како и во преработувачката индустрија.
Трговијата остварила речиси 14 милијарди евра промет
Трговијата на големо и мало има најголемо учество во вкупниот промет на компаниите, со 38,7 проценти. Во овој сектор во 2025 година бил остварен промет од приближно 14 милијарди евра.
На второто место е преработувачката индустрија со учество од 24,5 проценти, односно околу 8,9 милијарди евра.
Овие два сектора заедно генерираат повеќе од 63 проценти од вкупниот промет на пазарноориентираните деловни субјекти, што ја покажува нивната доминантна улога во деловната активност во земјата.
Индустријата е водечка според создадената вредност
Сликата е поинаква кога наместо прометот се анализира бруто-додадената вредност, односно вредноста што компаниите ја создаваат преку својата економска активност.
Според ДЗС, вкупната бруто-додадена вредност на опфатените деловни субјекти во 2025 година изнесувала 522,1 милијарда денари, или околу 8,5 милијарди евра.
Најголем придонес има преработувачката индустрија со 26,2 проценти, што претставува приближно 2,2 милијарди евра. Следува трговијата со 20 проценти, односно околу 1,7 милијарди евра.
Градежништвото учествува со 10 проценти во вкупната бруто-додадена вредност, додека телекомуникациите, компјутерското програмирање, консултантските и останатите информатички дејности имаат удел од 9,2 проценти.
Прометот не е исто што и профитот
Од статистичките податоци произлегува дека вкупниот промет од 36,2 милијарди евра не претставува заработка или чиста добивка на компаниите. Станува збор за вкупната вредност на продадените производи и услуги, од која фирмите треба да ги покријат набавките, суровините, материјалите, платите, енергијата и останатите трошоци.
Разликата најлесно се објаснува со пример од трговијата. Доколку една компанија купи производ за 800 денари, а го продаде за 1.000 денари, нејзиниот промет изнесува 1.000 денари. Но, тоа не значи дека целата сума е новосоздадена вредност. Дел од вредноста што ја додава компанијата произлегува од разликата меѓу продажната и набавната цена, пред да се земат предвид другите меѓупроизводни трошоци.
Кај преработувачката индустрија, пак, компаниите набавуваат суровини и материјали, ги обработуваат и од нив создаваат готови производи со дополнителна вредност.
Треба да се има предвид дека ниту бруто-додадената вредност не е исто што и нето-добивката. Таа ги опфаќа различните компоненти на создадениот доход, меѓу кои и средствата наменети за исплата на платите на вработените.
Податоците покажуваат дека трговијата е секторот со најголем обем на продажба, додека преработувачката индустрија има најголем придонес во создавањето нова економска вредност. Значајна улога имаат и градежништвото и информатичко-комуникациските дејности.