Турскиот претседател Реџеп Тајип Ердоган, на 36. Самит на шефови на држави и влади на НАТО одржан во Анкара, во Претседателскиот комплекс се обрати пред новинарите со порака дека „НАТО не смее да биде сојуз на меѓусебно зависни држави, туку на сојузници кои си ја зголемуваат силата еден на друг“. Тој посочи дека за најбрзо постигнување на целите на таканареченото „НАТО 3.0“ се клучни две прашања: укинување на ограничувањата меѓу сојузниците во рамките на одбранбената соработка, особено во одбранбената индустрија, и избегнување на потези што би ја ослабеле кохезијата на алијансата и трансатлантските односи.
Ердоган порача дека врз основа на одлуките донесени на Самитот во Хаг, фокусот е европските сојузници да станат поефикасни обезбедувачи на безбедност. Тој најави дека Турција презела мерки до 2030 година уделот на одбранбените трошоци да го зголеми на 3,5 проценти од БДП, додека за расходите поврзани со безбедност и отпорност веќе е постигнат удел од 1,5 процент. „Така целта од 5 проценти сакаме да ја достигнеме пет години пред 2035 година, кога беше зададена во Хаг“, изјави тој.
Тој нагласи дека најголемиот успех на земјата е забележан во одбранбената индустрија, при што Турција, според производството и извозниот капацитет, се вбројува меѓу првите десет земји во светот. За надополнување на капацитетите за противвоздушна и противракетна одбрана, кои најмногу недостигаат во алијансата, за проектот „Челична купола“ е издвоен дополнителен буџет од 24 милијарди долари. Како земја со најголема копнена војска во Европа, Турција е подготвена своите способности да ги стави на располагање на алијансата кога ќе има потреба.
Ердоган потсети дека Турција е меѓу сојузниците кои најмногу придонесуваат во операциите, мисиите и вежбите на НАТО во Косово, на Црното Море, во Балтикот и на други простори. Како сојузник што успешно користи беспилотни летала и вооружени беспилотни летала на вистински бојни полиња, Анкара планира да го акредитира во НАТО планираниот Центар за извонредност за спротивставување на системи без екипаж. „Верувам дека овој центар ќе ја зајакне нашата способност за одговор, особено на воздушните и поморските закани од дронови“, рече тој.
Говорејќи за визијата „НАТО 3.0“, Ердоган повторно ги подвлече двете приоритетни точки. „Прво, мора без одложување да се укинат ограничувањата меѓу сојузниците во соработката во одбраната, пред сè во одбранбената индустрија. Второ, додека европските сојузници преземаат поголема одговорност за одбраната на континентот, мора да се избегнуваат чекори што би ја ослабеле целината на алијансата и трансатлантските врски“, нагласи тој. Ердоган им се обрати посебно на членките на Европската унија, оценувајќи дека максимална корист од напорите во областа на безбедноста е можна само со избегнување непотребно дублирање со НАТО. Според него, исклучувањето на сојузници кои не се членки на Унијата води до расфрлање со ограничени ресурси и до вештачки поделби во Европа, што не е посакувано, ниту, како што упати, му служи на трансатлантскиот одбранбен индустриски екосистем, на кој укажа и генералниот секретар на НАТО.
Осврнувајќи се на Блискиот Исток, Ердоган ја истакна важноста на присуството на партнерите од Истанбулската иницијатива за соработка и повтори дека клучот за траен мир во регионот е решението со две држави. Тој повика на смирување на состојбата во Газа и Либан и потсети дека е неопходна целосна солидарност во борбата против тероризмот во сите негови форми и појави.
На отворањето на 36. Самит на шефови на држави и влади на НАТО, лидерите ги пречекаа претседателот Ердоган и генералниот секретар на НАТО Марк Руте, по што следеше заедничко фотографирање.
Ердоган соопшти дека самитот во Бештепе е успешно завршен и дека во Анкара се поставени темелите на посилен НАТО, во кој европските сојузници ќе преземаат поголема одговорност, а воените капацитети ќе се зајакнуваат преку правична распределба на товарот. „Во однос на одбранбените расходи, воените способности и индустријата која ги поддржува, сме значително пред многу наши сојузници. На самитот учествуваа сите лидери на сојузниците, што го сметаме за нов доказ за довербата кон Турција и за угледот на нашата дипломатија. Претседателот Доналд Трамп истакна дека нашето домаќинство беше одлучувачко за неговото присуство и ја подвлече нашата лична пријателска врска, за што уште еднаш му се заблагодарувам“, изјави Ердоган.
Тој потсети дека Турција раководи со втората по големина копнена војска во НАТО и дека секогаш совесно ги исполнува обврските во рамките на алијансата, прифаќајќи ја и цената кога тоа било неопходно. Земјата е меѓу оние што најмногу придонесуваат во операциите, мисиите и заедничките фондови на НАТО. „Средствата за одбрана се важни, но вистинската одвраќачка моќ произлегува од тридимензионална длабочина – супериорна технологија, доволна размерност и одржливо производство. Во новиот период овие способности ќе бидат столбови и на одвраќањето и на отпорноста“, рече тој. Ердоган додаде дека Турција е меѓу ретките сојузници кои произведуваат сопствен борбен авион, сопствен тенк и сопствени бродови, како и развиваат сопствени системи за противвоздушна одбрана. Земјата, според него, е во самиот врв и кај беспилотните воздушни и поморски платформи и воените бродови, при што паралелно со опремувањето на армијата со домашни способности, со извоз на одбранбени производи им нуди поддршка и на сојузниците.
Иако одредени пречки во трговијата со одбранбени производи меѓу сојузниците се намалени, Ердоган посочи дека тие сè уште постојат и мора без „ама“ и „но“ да бидат укинати што е можно поскоро. „Обезбедивме ова прашање да биде посебно нагласено и во завршната декларација на самитот“, изјави тој. Во рамките на форумот за одбранбена индустрија, на кој Анкара беше домаќин за време на самитот, сојузниците ја усвоија „Стратегијата од Анкара“ за продлабочување на соработката на НАТО со одбранбениот сектор.
По изјавата, претседателот Ердоган одговараше и на новинарски прашања.