Основното јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција (ОЈО ГОКК) во 2025 година постигнало петкратен раст на вредноста на замрзнатиот имот споредено со претходната година. Во рамки на седум предмети, насочени против 39 физички и 20 правни лица, поднесени се барања за замрзнување имот во вкупна вредност од 27 милиони евра (наспроти 5,7 милиони евра во 2024 година).
Овие податоци беа соопштени пред Советот на јавни обвинители при разгледувањето на Годишниот извештај, каде што беше нагласено дека постапките за овие предмети се во тек.
Шефот на ОЈО ГОКК, Ислам Абази, појасни дека ваквиот скок се должи на зголемениот број кривични пријави во областа на економскиот криминал и високата корупција. За споредба, во 2024 година фокусот на обвинителството бил повеќе насочен кон организирани криминални групи поврзани со убиства и трговија со дрога.
Промена во структурата на криминалот и зголемен обем на работа
Според извештајот, вкупниот обем на работа во 2025 година е зголемен за 14 проценти. Иако бројот на поднесени кривични пријави е намален (89 во 2025 година, наспроти 114 во 2024), драстично е зголемен бројот на опфатени сторители – од 347 во 2024 година, на 522 лица во 2025 година.
„Со тоа и обемот на работа е многу поголем и посложен. Како Обвинителство повеќе се фокусиравме на организирани групи и злосторничко здружување, и затоа ја имаме оваа поголема бројка“, изјави Абази.
Клучни промени во 2025 година:
- Нови профили на пријавени: Забележан е зголемен број пријавени царински службеници и припадници на затворската полиција, а за првпат се пријавени и правни лица.
- Доминантни кривични дела: Зголемен е бројот на предмети за царинска измама, оддавање службена тајна, фалсификување исправа, примање поткуп и злоупотреба на службеното овластување.
- Полициски овластувања: Регистриран е континуиран раст на пријави против лица со полициски овластувања и затворска полиција – од 128 пријави против 324 лица во 2024 година, на 167 пријави против 637 лица во 2025 година.
Зошто се чека за решавање на предметите?
ОЈО ГОКК во 2025 година се соочил со заостаток на нерешени предмети за вкупно 392 лица. Абази појасни дека процесот се забавува поради комплексноста на предметите, но и поради бавноста на другите институции.
- 16% од нерешените пријави во 2025 година се заглавени директно во ОЈО ГОКК.
- 84% од случаите чекаат одговор, постапување или документација од други надлежни институции.
Во текот на годината, јавните обвинители го примениле институтот за спогодба за 11 лица, додека за едно лице била спроведена скратена постапка.
Осум клучни предмети за висока корупција
Согласно методологијата на Министерството за правда, во 2025 година се оформени предмети за висока корупција против 301 физичко и 25 правни лица (главно за перење пари и злоупотреба на јавни повици). Меѓу нив се издвојуваат осум специфични предмети:
- Против градоначалник на општина (злоупотреба на службена положба и јавен повик).
- Против директор на владина компанија за производство на струја (злоупотреба на службена положба).
- Против директор на јавна установа (примање поткуп).
- Против 15 директори на ЈЗУ (злосторничко здружување и примање поткуп).
- Против 23 физички и 15 правни лица (злосторничко здружување, даночно затајување и измама).
- Против 13 физички и правни лица (злосторничко здружување и даночно затајување).
- Против директор на Агенцијата за поддршка на земјоделството (примање поткуп).
- Против менаџер на владина компанија за производство на струја (злосторничко здружување и перење пари).
Хроничен дефицит на кадар
Обвинителството и понатаму се соочува со сериозен недостиг на персонал. Во 2025 година, ОЈО ГОКК работел со само 12 обвинители плус шефот, иако предвидената бројка изнесува 17 обвинители.
Состојбата е уште покритична кај стручната служба, каде пополнетоста е едвај 45 проценти – од предвидените 71 работно место, пополнети се само 35.
И покрај кадровските предизвици, Советот на јавни обвинители на денешната седница едногласно го усвои Годишниот извештај за работата на ОЈО ГОКК за 2025 година.